AI ક્ષેત્રે ક્ષમતા વિકાસની જરૂરીયાત
- ભારત વિશ્વમાં ડિજિટલ ડેટાનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ છે. તેનાથી માત્ર ચીન જ આગળ છે
ભા રતે જનરેટિવ એઆઈ સહિત આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (એઆઈ) ક્ષેત્રે સાર્વભૌમ ક્ષમતાઓ વિકસાવવાની જરૂર છે તેમ આઈબીએમના અધ્યક્ષ અરવિંદ કૃષ્ણાએ જણાવ્યું હતું. ભારતીય નીતિ ઘડવૈયાઓએ તેમની સલાહને ગંભીરતાથી લેવી જોઈએ. એઆઈનો ઉપયોગ, ખાસ કરીને મશીન લર્નિંગ અને ડીપ લર્નિંગ, તાજેતરના વર્ષોમાં ઝડપથી વધ્યો છે. આનો ઉપયોગ ઈ-કોમર્સ ભલામણોથી લઈને સ્વ-ડ્રાઈવિંગ કાર સુધીનો છે. જનરેટિવ એઆઈ મૉડલ્સ નવી સામગ્રી બનાવવા, કુદરતી ભાષામાં પ્રશ્નોના જવાબ આપવા, મોટા પ્રમાણમાં ડેટામાંથી વલણો શોધવા અને દવાઓ શોધવાથી લઈને વીડિયો અને આડિયોના નિર્માણ સુધીના વિકલ્પો અને જવાબો સાથે આવી શકે છે, તેઓ ક્રાંતિ લાવી શકે છે. વિશ્વની અર્થવ્યવસ્થા અને સમાજ પર તાજેતરના ભૂતકાળમાં અન્ય તકનીકો કરતાં તેની ઊંડી અસર થઈ શકે છે.
ઘણી ભારતીય કંપનીઓ ખૂબ જ ઉત્સાહ સાથે જનરેટિવ એઆઈના ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરી રહી છે. તેમાં ઇન્ફોર્મેશન ટેક્નોલોજી જાયન્ટ્સ ટાટા કન્સલ્ટન્સી સર્વિસિસ અને ઇન્ફોસિસ અને એક ડઝન સ્ટાર્ટઅપનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ હજુ સુધી કોઈપણ ભારતીય કંપનીએ તેનું પાયાનું મોડલ તૈયાર કરવાની વાત કરી નથી. ભારતીય ટેક્નોલોજી કંપનીઓ અને ભારત સરકાર પણ એપ્લિકેશન ક્ષેત્ર પર વધુ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. ભારત સરકારની કેટલીક શાખાઓએ ચોક્કસ ડેટા સેટ્સ અને ક્લાઉડ કોમ્પ્યુટિંગ ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નવી એપ્લિકેશન્સ બનાવવા માટે પ્રોગ્રામ્સ બનાવવાનું શરૂ કરી દીધું છે. મુખ્યત્વે અરજીઓ પર આધાર રાખવો એ ભૂલ હશે. ભારતે એવી ક્ષમતાઓ પણ વિકસાવવી જોઈએ જે નવા, સ્વદેશી મૂળભૂત એઆઈ મોડલ બનાવવામાં મદદ કરે.
એઆઈએ સામાન્ય હેતુની તકનીક (GPT) છે, અને GPT સમાજ અને વ્યવસાયમાં શક્તિના સંતુલનને નાટકીય રીતે બદલી નાખે છે. GPT પર પ્રભુત્વ ધરાવતા દેશો ટેક્નોલોજી કોલોનાઇઝર્સ બની જાય છે, જ્યારે આ ટેક્નોલોજીના એક્સેસ માટે અન્ય લોકો પર નિર્ભર દેશો ટેક્નોલોજી કોલોની બની જાય છે. જ્યારે અમેરિકા ડિજિટલ અને અન્ય ટેક્નોલોજીના ક્ષેત્રમાં ટોચના સ્થાને છે, ત્યારે ચીન પણ છેલ્લા એક દાયકાથી આ દિશામાં સખત મહેનત કરી રહ્યું છે જેથી તે ઘણા તકનીકી ક્ષેત્રોમાં સાર્વભૌમ ક્ષમતાઓ વિકસાવી શકે અને એઆઈથી જીનોમિક્સ તરફ આગળ વધી શકે. ભારતે સામાન્ય રીતે એપ્લિકેશન્સ અને સર્વિસ સેક્ટર પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે.
એઆઈ ક્ષમતાઓ વિશે વાત કરીએ, ખાસ કરીને જનરેટિવ એઆઈ મોડલ્સ જેવી અદ્યતન તકનીકોના ક્ષેત્રમાં, ભારત માટે આમ કરવું સરળ રહેશે નહીં કારણ કે તે આ દિશામાં મોડું શરૂ કરી શકશે. યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડામાં યુનિવર્સિટી સંશોધન કાર્યક્રમો અને ઓપનએઆઇ, ગૂગલ, મેટા, માઇક્રોસોફ્ટ, એન્થ્રોપિક અને અન્ય જેવી ટેક્નોલોજી કંપનીઓએ અદ્યતન એઆઈ સંશોધનમાં ભારે રોકાણ કર્યું છે. ચીનમાં, ઘણા સ્ટાર્ટઅપ્સે તેમના પોતાના જનરેટિવ એઆઈ મોડલ બનાવ્યા છે અને ચીનની સરકાર પણ લાંબા સમયથી એઆઈ સંશોધનને પ્રાથમિકતા આપી રહી છે. યુરોપીયન દેશો અમેરિકા અને યુરોપથી પાછળ રહી ગયા છે, પરંતુ ફ્રાન્સ, જર્મની અને અન્ય યુરોપીયન દેશોની સંશોધન સંસ્થાઓ પોતાના સ્તરે ટ્રાન્સફોર્મર અને અન્ય એઆઈ મોડલ તૈયાર કરી રહી છે જે અમેરિકામાં બનેલા મોડલને પડકાર આપી શકે છે. આ ક્ષેત્રમાં આગળ વધવા માટે ભારતને સ્પષ્ટ આયોજન અને યોગ્ય અમલીકરણની જરૂર છે. એક વિકલ્પ એ છે કે ભારત સરકાર આગેવાની લે અને નેશનલ એઆઈ કમ્પ્યુટિંગ સેન્ટર સ્થાપે. પરંતુ એક બીજું મોડેલ છે જે આપણે ઓપન એઆઈના મૂળ ચાર્ટરમાં જોયું છે.
ભારતની મોટી આઈટી કંપનીઓ ઓપનએઆઈ દ્વારા બનાવવામાં આવેલી એઆઈ સંશોધન સંસ્થાને સંયુક્ત રીતે ભંડોળ પણ આપી શકે છે. આનો અર્થ એ થશે કે લાંબા ગાળાના સામાન્ય હિત તરફ કામ કરવા માટે બજારની હરીફાઈને બાજુ પર રાખો. જો પછીના મોડલને પણ અનુસરવામાં આવે તો, સરકારે એવી નીતિઓ બનાવવી પડશે કે જે યુ.એસ. અને યુરોપમાં એઆઈ સંશોધન માટે કામ કરી રહેલા શ્રેષ્ઠ લોકોને ભારતમાં લાવી શકે. ચીનના મજબૂત એઆઈ પ્રોગ્રામના નિર્માણમાં મહત્વની ભૂમિકા ચીનના શ્રેષ્ઠ એન્જિનિયરો અને એઆઈ સંશોધકો દ્વારા ભજવવામાં આવી હતી.