Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

ક્રાઈમવૉચ - જયદેવ પટેલ

પાંચ શખ્સોની હત્યાના ગુનામાં ફાંસીની સજા ભોગવી રહેલ ફૌજી જવાન પાગલ બની ગયો

લશ્કરી કવાયતના પડઘાથી જેલની દિવાલો ધુ્રજી રહી હતી

આખરે સુપ્રીમ કોર્ટે ફૌજી જવાનને ફાંસીના ફંદામાં લટકી જતાં બચાવી લીધો

ફાંસી ખોલીમાં પરોઢના 'લેફ્ટ-રાઇટ'ના પોકારો કરીને પરેડ કરતો હતો : ઘેરથી યુનિફોર્મ લાવી આપવાની માંગણી કરતો હતો

પરોઢના હજુ પાંચ વાગવાને થોડીઘણી વાર હતી. રાત્રીએ ધરતી ઉપર બિછાવેલી અંધકારની ચાદર હળવે-હળવે સંકેલાઇ રહી હતી. ઘટાદાર વૃક્ષોની ડાળીઓ ઉપર રાત્રિ મુકામ કરી રહેલા પંખીઓએ તેમની પાંખો પસારવાની શરૃઆત કરી હતી.

આવા પરોઢના આગમન પૂર્વેના માહૌલમાં પંજાબના અંબાલા શહેરની સેન્ટ્રલ જેલ પરિસરમાં ફાંસીની ખોલીમાંથી 'લેફ્ટ-રાઈટ', 'લેફ્ટ-રાઈટ'ના ઊઠી રહેલો અવાજ આજુબાજુના વાતાવરણમાં પડઘાઇ રહ્યો હતો.

આ ફાંસી ખોલી એટલે કે અંધાર કોટડીમાં ફાંસીની સજાનો ક્યારે અમલ થશે તેની રાહ જોતાં-જોતાં એક કેદીના દિમાગની કમાન છેવટે છટકી ગઇ ત્યારે તે પાગલ જેવો બની ગયો હતો. ભારતીય સેનામાં ફૌજી જવાન તરીકે ફરજ બજાવનાર આ કેદીનું નામ નિરપાલસિંહ હતું. ફાંસીની સજાના અમલની રાહ જોતાં પાગલ બની ગયેલો આ કેદી હજુયે પોતે ફૌજી જવાન છે અને યુદ્ધના મોરચે રણસંગ્રામ ખેલવા જવાનુ છે તેવા ભ્રમમાં અટવાઇ રહ્યો હતો, દરરોજ પરોઢના આગમનની વેળાએ તે લશ્કરી પરેડને યાદ કરીને ફાંસી ખોલીમાં 'લેફ્ટ-રાઇટ''લેફ્ટ-રાઇટ'ના ઊંચા સાદે પોકાર પાડીને જેલ પરિસરના વાતાવરણમાં ખળભળાટ મચાવી રહ્યો હતો.

દરરોજ વહેલી પરોઢના લશ્કરી પરેડ કરવાની આદતનો તે શિકાર બની ગયો હતો. ફાંસીની સજા પામનાર સંખ્યાબંધ કેદીઓ પૈકીના એક એવા કેદી નિરપાલસિંહના કારનામાની કથા અત્રે પ્રસ્તુત કરી છે.

નામ : નિરપાલસિંહ શેરસિંહ
 

ગામ : સોંથી
 

જિલ્લો : કુરૃક્ષેત્ર
 

રાજ્ય : પંજાબ
 

એફ.આઇ.આર. : તા. ૨-૫-૧૯૭૩
 

પોલીસ મથક : લાડવા

કુરૃક્ષેત્ર જિલ્લાની જિલ્લા અદાલતના સેશન્સ જજે તા. ૨૯મી ઓગસ્ટ ૧૯૭૪ના રોજ નિરપાલસિંહને એક ખૂન કેસમાં ગૂનેગાર ઠરાવીને ફાંસીની સજા ફરમાવી હતી. હાઇકોર્ટની મંજુરીની અપેક્ષાએ ફરમાયેલી ફાંસીની સજાના આ કેસની આખરી સુનાવણી પંજાબ અને હરિયાણાની હાઇકોર્ટ સમક્ષ ચાલી ગઇ હતી. જ્યાં તા. ૧૮મી જુલાઇ ૧૯૭૫ના રોજ હાઇકોર્ટ ચૂકાદો આપીને નિરપાલસિંહને નીચલી અદાલતે ફરમાવેલી ફાંસીની સજા કાયમ રાખી હતી.

આ ઉપરાંત કરનાલ જિલ્લાની સેશન્સ અદાલતના ન્યાયાધીશે પણ નિરપાલસિંહ વિરૃદ્ધના એક ખૂન કેસમાં તેને તા. ૧૩મી જુલાઇ ૧૯૭૭ના રોજ ગૂનેગાર ઠરાવીને ફાંસીની સજા ફરમાવી હતી. પંજાબ-હરિયાણાની હાઇકોર્ટે ફાંસીની આ સજાનો હૂકમ કાયમ રાખ્યો હતો. આથી આરોપી નિરપાલસિંહે ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત (સુપ્રીમ કોર્ટ)માં સ્પેશીયલ લીવ અપીલ કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે પણ તા.૩૧મી જુલાઇ ૧૯૭૮ના રોજ નિરપાલસિંહની અપીલ ફગાવી દઇને ફાંસીની સજાનો હૂકમ કાયમ રાખ્યો હતો.

આમ સુપ્રીમ કોર્ટે પણ ફાંસીની સજાને કાયમ રાખતો ચૂકાદો આપ્યા બાદ નિરપાલસિંહે હરિયાણાના રાજ્યપાલ (ગવર્નર) સમક્ષ દયા અરજી (મર્સી પીટીશન) કરી હતી. જોકે તા. ૪થી સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૮ના રોજ રાજ્યપાલે પણ દયાની અરજી ફગાવી દીધી હતી. ચંદીગઢના ગૃહવિભાગ દ્વારા આરોપી નિરપાલસિંહને તા. ૨૧મી સપ્ટેમ્બર ૧૯૭૮ના રોજ એક પત્ર પાઠવીને રાજ્યપાલે તેની દયાની અરજી નામંજુર કરી દીધી હોવાની જાણ કરવામાં આવી હતી.

રાજ્યપાલે દયાની અરજી ઠુકરાવી દીધી હોવાની જાણ થયા પછીયે નિરપાલસિંહના હૈયામાં જીવનદાન કદાચ મળી જશે તેવી આશાની જ્યોત હજુએ સળગતી રહી હતી. આથી આખરી તમન્ના સાથે તેણે ભારતના રાષ્ટ્રપતિ સમક્ષ પોતાની દયા અરજી કબૂલરાખવા ખોળો પાથર્યો હતો. જોકે તેની આશાની આ છેલ્લી જ્યોત પણ બુઝાઇ ગઇ હતી. ભારતના રાષ્ટ્રપતિએ તા. ૨૧મી જુલાઇ ૧૯૭૯ના રોજ નિરપાલસિંહની દયાની અરજી ફગાવી દઇને ફાંસીની સજાનો હુકમ યથાયોગ્ય ઠરાવ્યો હતો.

અંબાલાની સેન્ટ્રલ જેલની ફાંસી ખોલી - બંધાર કોટડીમાં રાખવામાં આવેલ કેદી નિરપાલસિંહ પાગલ બની ગયો હતો. તેની તકદીરનો આખરી અંજામ ક્યારે આવશે તેને યાદ કરીને ગાંડા આદમીની જેમ ખડખડાટ હાસ્ય કરતા-કરતાં એલફેલ બકવાસ કર્યા કરતો હતો. હૈયાફાટ રૃદન કરીને ફાંસી ખોલીની દિવાલોને હચમચાવી મૂકતો હતો. નિરપાલસિંહના આક્રંદના પડઘા જેલની અન્ય બેરેકોમાં પૂરાયેલા કેદીઓ સુધી પહોંચી જતા ત્યારે આ ફૌજી જવાનની બદકિસ્મતને યાદ કરીને આ કેદીઓના ચહેરા ઉપર ગમગીની પથરાઇ જતી હતી.

ભારતીય સેનામાં નિરપાલસિંહ હવાલદાર તરીકે ફરજ  બજાવતો હતો. વાર્ષિક રજા મંજુર કરાવીને તે તેના વતનના ગામ સોંથી આવ્યો હતો. ગામલોકો નિરપાલસિંહને 'ફૌજી'તરીકે સંબોધીને તેને માન આપતા હતા. ગામલોકો દ્વારા પ્રાપ્ત થઇ રહેલ આદરભાવથી ખુશખુશાલ બનીને નિરપાલસિંહ તે સહુને સરકાર દ્વારા બહાદૂરી તથા વીરતા બદલ મળેલા ચંદ્રકો (મેડલ) બતાવીને તેની શૌર્યગાથાની વાતો સંભળાવતો હતો. એટલું જ નહીં ભારત માતાની રક્ષા કાજે એક દિવસે તે યુદ્ધ મોરચા ઉપર બહાદૂરીપૂર્વક લડતા-લડતા શહીદ બની જશે ર્તવી તેની ખ્વાહીશ પણ વ્યક્ત કરતો હતો.

ભારતીય ફૌજમાંથી થોડાંક દિવસોની રજા મંજુર કરાવીને પોતાના વતનમાં હળવાશ અનુભવવા આવેલા નિરપાલસિંહને પારિવારીક દુશ્મનીએ ફાંસીના ફંદા સુધી પહોંચાડી દીધો. એક દિવસે કૌટુંબિક કાકા-ભત્રીજાઓ સાથે તકરાર થઇ ત્યારે નિરપાલસિંહ તથા તેના પિતા શેરસિંહ અને ભાઇ ગુરૃદેવસિંહને બેરહમીપૂર્વક ઝૂડી નાંખ્યા હતા. બસ આ ઘટનાથી સમસી ગયેલા નિરપાલસિંહે તેની લાયસન્સવાળી રાયફલ ઉઠાવી હતી અને ગોળીબારની ધડાધડ ધણધણાટી મચાવીને પાંચ સખ્શોને ત્યાં જ ઢાળી દીધા હતા. બસ આ ગૂનામાં તેને ફાંસીની સજા ફરમાવવામાં આવી હતી.

ફાંસી ખોલીમાં કેદ કરાયેલ નિરપાલસિંહને ચાર-પાંચ વર્ષો વીતી ચૂક્યા છતાં હજુ તેને ફાંસીના માચડે લટકાવી દેવામાં આવ્યો નહીં હોવાથી તે કાંઇક અંશે એવા ભ્રમમાં અટવાઇ રહ્યો હતો કે, રાષ્ટ્રપતિએ તેની દયાની અરજી મંજુર રાખી છે. આથી તે ફાંસીના ફંદામાંથી બચી ગયો છે. બસ હવે તેને વીસ વર્ષની જન્મટીપની સજા ભોગવવાની છે. આવી દ્વિધાભરી મનોદશામાં ફંગોળાઇ રહેલ નિરપાલસિંહ હવે પાગલ બની ગયો હતો.

ફાંસી ખોલી ઉપર પહેરો ભરતાં જેલના સિપાઇ સાથે ક્યારેક નિરપાલસિંહ અનાપ-શનાપ બકવાસ કરતાં કહેતો કે 'મારો ફૌજી જવાનનો યુનિફોર્મ મારા ઘરમાં લટકી રહ્યો છે...તમે જલ્દી તેને મંગાવી લઇને મને પહેરાવી દો...સાથે મારી શૂરવીરતાના ચંદ્રકો લાવવાનું પણ ભૂલતા નહીં.. હવે પરેડનો સમય શરૃ થઇ ગયો છે... સહુ ફૌજી જવાન કતારબંધ ઉભા રહીને 'લેફ્ટ...રાઇટ...લેફ્ટ.. રાઇટ...!!'ના પોકારો કરતા કવાયત કરી રહ્યા છે...!!''

ક્યારેક નિરપાલસિંહ એવો પણ બકવાસ શરૃ કરી દેતો કે, 'મારા કમાન્ડીંગ ઓફીસર (સી.ઓ.)એ મને અહીં ફૌજી જવાનોની પરેડનું નીરિક્ષણ કરવા મોકલ્યો છે... જો કોઇ જવાન પરેડમાં ભૂલ કરી બેસે તો તેને પકડી પાડવાનું કામ મને સોંપ્યું છે...!!'' ક્યારેક એકાએક તેના દિમાગમાં પાંચ સખ્શોના સામુહિક હત્યાકાંડની ઘટના સળવળી ઉઠે ત્યારે તેને યાદ કરતાં એટલો લવારો કરતો હતો કે, 'દેખો...જો મૈંને કિયા વો ઠીક નહીં થા...હાથકડી લગ ગઇ...અબ તો સિર્ફ બીસ બરસોં કા ઇન્તજાર હૈ...ઉસકે બાદ મૈં જેલસે બહાર નિકલકર ફૌજમેં શામિલ હો જાઉંગા...વૈસે દેખો તો યહાં જેલમેં ભી જીન્દગી આરામસે ગૂજર રહી હૈ...ખાના મિલતા હૈ... પૂરી નિંદ મિલતી હૈ.. બસ યહાં ભી આરામ હી આરામ હૈ...!!'

વીસ વર્ષની જન્મટીપની સજાને યાદ કરીને પણ તે ક્યારેક બકવાસ કરે છે કે, 'બીસ સાલકી સખ્ત કેદ.. એ બાત કિસને કહીં...મૈં તો એક ખાસ (સ્પેશીયલ)કેદી હું...મુંઝે માફી મિલ જાયેગી...ગુરૃનાનક સાહેબ મેરી સાત સાલ કી સજા માફ કર દેંગે...જેલ કા બડા ઓફિસર મુઝે મિલા થા...ઉસને મુઝે કહા થા કિ તુમ્હારી સાત સાલ કી સજા માફ હો ગઇ હૈ...!!'

આવો જાત-જાતનો બકવાસ કરતાં નિરપાલસિંહ ફાંસી ખોલીમાં લેફ્ટ-રાઇટ.. લેફ્ટ..રાઇટની બૂમો પાડતાં સલામ ભરીને લશ્કરી પરેડ શરૃ કરી દે છે. તેની આખરી માર્ચ પાસ્ટ પૂરી થયા પછી તે તેના ઘેર પાછો પહોંચી  જશે તેવી ભ્રમણામાં તે ખોવાઇ જાય છે.

આ સાથે જ તેની આંખોમાં આંસૂ ઊભરાઇ આવે છે અને ગળગળા સાદે કહે છે કે, 'ઘેર મારી પત્ની તથા મારા બાળકો મારી રાહ જોઇ રહ્યા છે. મારે ત્રણ દીકરા છે. એંશી એકર જમીન છે. મારી પત્ની એક નસીબદાર છોકરી છે.. મારા દીકરા સુખી છે... મારી પત્ની તથા દિકરાને મળવા માટે મેં મારા કમાન્ડીંગ ઓફીસર પાસે ૨૮ દિવસની રજા માંગી છે. મારી રજા મંજુર થતાંની સાથે જ હું ઘેર પહોંચી જઇશ...ઘેર પહોંચ્યા પછી મારી પત્ની તથા દિકરાને મળીશ ત્યારે ખુશાલી છવાઇ જશે. સહુ ખુશીથી ઝુમીને આસ-પાડોશમાં મીઠાઇ વહેંચશે...!!!'

ફાંસી ખોલીની દિવાલને અઢેલીને નિરપાલસિંહ આંખો મીંચી દે છે. આ ઘડીએ તેની બંધ આંખોમાં ભૂતકાળ તથા વર્તમાનના પડછાયા તેને જકડી લેવા ઝળુંબી રહ્યા હોય તેવા દૃશ્યો ખડા થઇ જાય છે.

આખરે ફાંસીના ફંદા ઉપર લટકી જવાની છેલ્લી ઘડીની રાહ જોઇ રહેલા નિરપાલસિંહના નસીબે તેનો સાથ નિભાવ્યો હતો. તા. ૨૭મી જુલાઇ ૧૯૭૯ના રોજ વહેલી સવારના અંબાલા જેલમાં નિરપાલસિંહને ફાંસીના માચડે લટકાવી દેવાનું નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ એક દિવસ પહેલાં જ સુપ્રીમ કોર્ટે ફાંસીની સજાના અમલના હૂકમ સામે મનાઇહૂકમ ફરમાવી દીધો હતો.

આમ જીવનદીપ બુઝાઇ જવાની ઘડીએ નિરપાલસિંહને જીવતદાન મળતાં તેની જીવનજ્યોત ફરી પ્રજ્વલી ઉઠી હતી. આ પછી સુપ્રીમ કોર્ટે ફાંસીની સજાનો હૂકમ રદ્દ કરીને નિરપાલસિંહને આજીવન કઠોર કારાવાસની સજા ફરમાવી હતી.

(સૌજન્ય : કુમકુમ ચઢ્ઢા : ધી ઇન્ડીયન જેલ)
 

Post Comments