Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

ઓવેશ્યિન સિસ્ટઃ અસહ્ય પીડા આપતી આ વ્યાધિની સમયસર સારવાર જરૃરી

હંમેશા સ્ત્રીઓ પેટદર્દ અને કમરદર્દની ફરિયાદ કરતી હોય છે અને તેના ઉપાય માટે જાતે જ કોઇ દવા લઇ લેતી હોય છે. છતાં કોઇ ફરક ન પડે ત્યારે તે ડૉક્ટર પાસે જાય છે. એવામાં ઘણી વખત પેટના દુખાવાને બદલે ઓવરીમાં સિસ્ટ જોવા મળે છે. છેવટે આ ઓવેરિયન સિસ્ટ છે શું? તેનાં લક્ષણ કયા હોય છે તથા આ કેન્સર તો નથી ને? આ રોગની સારવાર શું છે? આ બધું જણાવે છે એક વરિષ્ઠ સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત.

ઓવેરિયન સિસ્ટ શું છેઃ ઓવેરિયન સિસ્ટને સમજવા માટે સૌથી પહેલાં શારીરિક રચના વિશે જાણવું જરૃરી છે. દરેક સ્ત્રીમાં એક ગર્ભાશય હોય છે. તેનો ઉપરનો ભાગ બે ટયૂબોથી જોડાયેલો હોય છે. જેને ફેલોપિયન ટયૂબ કહે છે. આ ફેલોપિયન ટયૂબ સાથે બંને બાજુ એક એક બીજાશય જોડાયેલું હોય છે. બીજાશયમાં ઘણાં ફોલિકલ્સ હોય છે જેમાં બીજ બને છે.

એક છોકરીને જ્યાં સુધી માસિક શરૃ નથી થતું ત્યાં સુધી આ ફોલિકલ્સ નિષ્ક્રિય રહે છે. પણ ૧૩-૧૪ વર્ષની ઉંમરમાં છોકરીઓને માસિક શરૃ થતાં શરીરમાં અમુક હોર્મોનલ ફેરફાર થાય છે અને તે અંતર્ગત અમુક હોર્મોન્સનો સ્ત્રાવ ગ્રંથિઓમાંથી થાય છે તો અમુકનો ઓવરીમાંથી. આ સ્ત્રાવથી ફોલિકલ પરિપક્વ થવા લાગે છે.

પરિપક્વ ફોલિકલ્સમાંથી એક બીજ બનવાની શરૃઆત થાય છે જે માસિક દરમિયાન ફૂટે છે. આ જ ફોલિકલ્સની અંદર સિસ્ટ બને છે. સિસ્ટ ચાંદી (જખમ)ના રૃપમાં પણ હોઇ શકે છે જેમાં પાણી ભરાયેલું હોય છે અને તે ટયૂમર કે રસોળીના રૃપમાં પણ હોય છે.

સિસ્ટ ક્યારે બને છેઃ માસિક શરૃ થતાં પહેલાં સિસ્ટ જોવા નથી મળતી. માસિક શરૃ થાય પછી જ સિસ્ટ બને છે. જ્યારે પ્રજનનઅંગ સંપૂર્ણ રીતે વિકસિત થાય છે ત્યારે સિસ્ટ બનવાની સૌથી વધુ શક્યતા જોવા મળે છે. આ સિસ્ટ ઓવરીમાં બને છે જ્યાં ગર્ભાશયનો વિકાસ થાય છે. જ્યારે ગર્ભાશય ન હોય અને તેનું પોલાણ મોટું થઇ જાય તો તે સિસ્ટનું સ્વરૃપ ધારણ કરે છે.

લક્ષણઃ મોટાભાગની સ્ત્રીઓને ઓવરીમાં સિસ્ટ હોય ત્યારે પેટની નીચેનો ભાગ ભારે લાગે છે. ઓવરીમાં જે બાજુ ગાંઠ હોય છે તે બાજુ દુખાવો વધારે થાય છે. ક્યારેક-ક્યારેક ગાંઠને કારણે પેટમાં અસહ્ય દુખાવો થાય છે. ક્યારેક ગાંઠ એટલી બધી મોટી થઇ જાય છે કે ફાટવાનો ભય રહે છે.

સિસ્ટના પ્રકારઃ
સિસ્ટ મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારની હોય છે.
બિનાયન સિસ્ટઃ
આ એક પ્રકારની સાધારણ સિસ્ટ હોય છે. આનાથી કેન્સર થવાનો ભય નથી રહેતો. ઓવરીમાં જ્યારે બીજ બનીને ફૂટે છે ત્યારે તેનું પોષણ ક્યારેક સિસ્ટનું સ્વરૃપ પણ ધારણ કરી લે છે. જો  અલ્ટ્રાસાઉન્ડ દ્વારા ઓવરીમાં એક એવી ગાંઠ જોવા મળે જે સામાન્ય કરતાં  અલગ ગોળા જેવી હોય પણ ૬ સેન્ટિમિટરથી નાની હોય તો ચિંતાજનક બાબત નથી. તે માસિક  દરમિયાન આપમેળે ગાયબ થઇ જાય છે. જ્યારે આ ગાંઠ ૬ સેન્ટિમિટરથી મોટી હોય તો ડૉક્ટરને દેખાડવું જરૃરી છે.

ડૉક્ટર જ કહી શકશે કે તે કયા પ્રકારની સિસ્ટ છે. મોટાભાગે બિનાયન સિસ્ટ પાણી ભરેલી હોય છે. જે નુકસાનકારક નથી હોતી.

ચોકલેટ સિસ્ટઃ
 પોતાના નામ અનુસાર આ ચોકલેટ રંગની હોય છે. આને કારણે ઘણી વખત ગર્ભાધાનમાં પણ તકલીફ પડે છે. તપાસ કરાવ્યા પછી જ તેના વિશે જાણી શકાય છે.

ડર્માયડ સિસ્ટઃ
 આ સિસ્ટ દાંતના આકારની હોય છે. જો તે મોટી હોય તો ઓવરીના પેડિકલ પર ફરી પણ જાય છે અને તેને કારણે પેટમાં સખત દુખાવો થાય છે. ડર્માયડ સિસ્ટમાંથી ૨ ટકા સ્ત્રીઓને કેન્સરવાળી સિસ્ટ હોય છે.
સારવારઃ દરેક સ્ત્રીએ વર્ષમાં એક કે બે વખત ચેકઅપ જરૃર કરાવવું જોઇએ. જો પેટની નીચેના ભાગમાં દુખાવો થતો હોય તો સ્ત્રી રોગ નિષ્ણાતને દેખાડવું.

સિસ્ટ  માટે સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત સ્ત્રી દર્દીની પેલ્વિક તપાસે છે. જેથી ગર્ભાશયની સ્થિતિ તથા સાઇઝ જાણી શકાય. બ્લડ ટેસ્ટ તથા અલ્ટ્રાસાઉન્ડ પણ કરવામાં આવે છે. સિસ્ટમાં જો પાણી ભરાયેલું હોય તો તે પાણીની તપાસ પણ કરવામાં આવે છે. જો પાણીવાળી સિસ્ટ હોય તો તેનું  પાણી કાઢી નાખવામાં આવે છે. પરંતુ આ ટેમ્પરરી સારવાર છે.  આનો ફક્ત એક જ ઇલાજ છે અને તે છે સર્જરી.

કેન્સરવાળી સિસ્ટ ૪૦ થી ૪૫ ઉંમર પછી થવાની શક્યતા રહે છે, પરંતુ લેપ્રોસ્કોપીની મદદથી તેની સારવાર શક્ય છે.

Post Comments