Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

સોના વાટકડી રે -નીલેશ પંડયા

સોનલ મારા ઘરડાની નાર રે

એ કહે છે કે પાછા આવો ત્યારે 'શોક્યો માયલો સાલ' એટલે કે સૌતન આપે એવો ત્રાસ અને 'આગમજાયો બેટડો' એટલે કે શોક્ય-સૌતનની કૂખે જન્મેલો પુત્ર પણ સાથે લેતા આવજો!

સોનલ મારા ઘરડાની નાર રે
જે રે જોઈએ તે મંગાવજો

લાવજો લાવજો શેરડિયુંના પોંક રે
લાવજો રે જાર માયલાં ઝીંડવાં
અવળા બોલી અવળું બોલ્ય રે
અવળું બોલ્યે રે અવગણ ઊપજે
                  સોનલ મારા...
લાવજો લાવજો સમદર માયલાં ચીર રે
લાવજો રે આભ માયલાં ઓઢણાં
અવળાબોલી અવળું બોલ્ય રે
અવળું બોલ્યે રે અવગણ ઊપજે
                  સોનલ મારા...

લાવજો લાવજો શીંગવાળા ઘોડા રે
વગર શીંગાળા લાવજો ડોળિયા
અવળાબોલી અવળું મ બોલ્ય રે
અવળું બોલ્યે રે અવગણ ઊપજે
                  સોનલ મારા...

લાવજો લાવજો શોક્યો માયલાં સાલ રે
લાવજો આગમજાયો બેટડો
અવળાબોલી અવળું મ બોલ્ય રે
અવળું બોલ્યે રે અવગણ ઊપજે
                  સોનલ મારા...

પતિ પરદેશ જાય, ભલે એ કમાવા માટે જતો હોય પણ પત્ની માટે એ સ્થિતિ અસહ્ય હોય છે, કેમકે એ જમાનામાં વાહન વ્યવહાર સાવ ઓછો, વિજ્ઞાાન-ટેક્નોલોજીનો વ્યાપ ન્હોતો, સંદેશાવ્યવહારનાં સાધનો સીમિત હતાં એટલે પતિ જયારે પાછો આવે ત્યારે જ એની સાથે વાત થઈ શકતી કે મોઢું જોઈ શકાતું-એટલે વિરહઘેલી પત્ની એમ જ ઈચ્છતી કે ભલે અડધો ખાવા મળે પણ રહીએ તો બધા સાથે જ!
છતાં પરિવારના ગુજરાન માટે ઘરના એક-બે પુરૃષોએ બહાર કમાવા જવું પડતું ત્યારે એની પત્નીઓની મનોદશા શી થતી એનું વર્ણન આ લોકગીતમાં છે. પરદેશ જતો પતિ જયારે જતી વખતે પત્નીને એકાંતમાં મળીને પૂછે છે કે હું આવું ત્યારે તારા માટે શું શું લેતો આવું? તો પત્ની એવી વસ્તુઓની યાદી આપે છે જે લાવવું લગભગ અશક્ય જ હોય.

એ કહે, મારા માટે શેરડીનો પોંક લેતાં આવજો! શેરડીનો પોંક હોય? પોંક તો ભલા ઘઉંને શેકીને બનાવાય છે. શેરડીના તો સાંઠા, કાતરી હોય કે વધીને રસ હોય. એણે જારના ઝીંડવાં મગાવ્યાંતદરિયા જેવાં વો, આભ જેવાં ઓઢણાં, શીંગવાળા ઘોડા અને શીંગ વિનાના બળદ પણ લાવવાનું કહી દીધું! આ માગણી પૂરી કરવી અસંભવ છે એનો સીધો અર્થ એ થયો કે પતિના વિદેશગમનથી પત્ની જરાય રાજી નથી. પતિ પણ સમજી ગયો છે એટલે જ એ કહે છે કે તું અવળું ન બોલ, આવા સમયે તું આડું બોલે એ સારું ન કહેવાય, આડુંઅવળું બોલવાથી ગેરલાભ થાય.

લોકગીતના છેલ્લા અંતરામાં પ્રગટ થયેલા પત્નીના મનોભાવ વિચારતા કરી મુકે એવા છે. એ કહે છે કે પાછા આવો ત્યારે 'શોક્યો માયલો સાલ' એટલે કે સૌતન આપે એવો ત્રાસ અને 'આગમજાયો બેટડો' એટલે કે શોક્ય-સૌતનની કૂખે જન્મેલો પુત્ર પણ સાથે લેતા આવજો! અહીં ીના મનની એ શંકા વ્યક્ત થઈ છે કે પુરૃષ પરદેશ જાય એટલે એ પોતાનો મટીને અન્યનો થઈ જશે! પોતે સીધીસાદી ગૃહિણી છે, સૌતનની કલ્પના જ એને ભયભીત કરી મુકે છે ને વળી પાછો એની કૂખે જન્મેલો પુત્ર! એના મનમાં બિહામણું ચિત્ર દોરાઈ ગયું.
અહીં સ્ત્રીનો શંકાશીલ સ્વભાવ અને પુરુષોની રંગીનમિજાજી વૃત્તિ-એમ બન્ને બાબતો ઉભરી આવી હોવાનું સમજાય  છે.

 

Post Comments