Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સની શોધ કરવામાં ભારતનો રોલ મહત્ત્વનો : કીપ થોર્પ

- ગ્રેવિટેશનવ વેવ્સની શોધ માટે કીપ થોર્પને આ વખતે નોબેલ પ્રાઈઝ મળ્યું છે

- ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સની તપાસ કરવા અંગેના ૧૨૦૦ કરોડ રૃપિયાના ભારતીય લીગો પ્રોજેક્ટને સરકારે મંજૂરી આપી દીધી છે

વોશિંગ્ટન, તા.૧૦ જાન્યુઆરી 2018, બુધવાર

ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સની શોધ કરનારા મુખ્ય ત્રણ પૈકીના એક વિજ્ઞાાની કીપ થોર્પે કહ્યું હતું કે આ શોધમાં ભારતે ઘણો મહત્ત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. એક ઈન્ટરવ્યૂમાં તેમણે કહ્યું હતું કે વેવ્સ ડિટેક્શન એટલે કે ગુરુત્વાકર્ષણના તરંગોને ઓળખવાનું કામ ત્રણ તબક્કામાં થયું હતું. તેમાં પહેલા તબક્કામાં ભારતનો ખાસ રોલ ન હતો. પરંતુ વેવ્સનો આકાર નક્કી કરવામાં અને એ પછી ડેટા એનાલિસિસ કરવામાં ભારતે નોંધપાત્ર કામગીરી કરી હતી.

ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સની હાજરી પારખવાનું કામ હવે સદીનું સૌથી મહત્ત્વનું સંશોધન સાબિત થયું છે. લિગો (લેસર ઈન્ટરફેરોમિટર ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સ ઓબ્ઝર્વેટરી) પ્રોજેક્ટ હેઠળ ગુરુત્વાકર્ષણના તરંગોની હાજરી શોધવાનો સંશોધકો વર્ષોથી પ્રયાસ કરતાં હતા. આખરે ૨૦૧૬માં તેમને પ્રથમવાર સફળતા મળી હતી. આ વેવ્સની શોધમાં ઈસરોના એસ્ટ્રોસેટ ઉપગ્રહે પણ મહત્ત્વનો રોલ ભજવ્યો હતો.

ભારત પણ લિગો લેબોરેટરી તૈયાર કરી રહ્યું છે. તેના અધ્યક્ષ બાલા ઐયર અને બીજા ભૌતિકશાસ્ત્રી સંજીવ ધુરંધરનો કીપ થોર્પે ખાસ ઉલ્લેખ કર્યો હતો. ભારત સરકારે પણ ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સના પૂરાવા મળ્યા પછી લીગો પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપી દીધી છે. આ પ્રોજેક્ટ હાલ રૃપિયા ૧૨૦૦ કરોડનો છે. ભારતના આ પ્રોજેક્ટ માટે તમિલનાડુમાં જગ્યા પણ શોધી કઢાઈ છે. ઉત્તર ભારતમા ભૂકંપ વારંવાર આવતો રહે છે, માટે પ્રમાણમા શાંત દક્ષિણ ભારતની પસદંગી કરવામા આવી છે.

બ્રહ્માંડમાં બે પદાર્થ વચ્ચે વહેતા ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સ ખરેખર છે, એવુ આઈન્સ્ટાઈને સદી પહેલા કહ્યુ હતું. બ્રહ્માંડમાં સર્વત્ર ગુરુત્વાકર્ષણ ફેલાયેલું છે. એ ગુરુત્વાકર્ષણ ડિસ્ટર્બ થાય, ત્યારે જે મોજાં પ્રગટ થાય તેને ગ્રેવિટેશન વેવ્સ કહેવાય. અમેરિકાની વિખ્યાત મેસેેચ્યુશેટ ઈન્સ્ટીટયૂટ ઓફ ટેકનોલોજી અને કેલિફોર્નિયા ઈન્સ્ટીટયૂટ ઓફ ટેકનોલોજીના સંશોધકોએ લીગો પ્રયોગશાળાની સ્થાપના ૧૯૯૨માં કરી હતી. ત્યારથી ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સ શોધવાની કવાયત ચાલુ હતી. આ પ્રોજેક્ટમાં ભારત સહિત જગતના ૧૬ દેશોના હજારથી વધુ વિજ્ઞાાનીઓ સંકળાયેલા હતા.

કીપ થોર્પ ઉપરાંત પ્રોફેસર રાઈનર વાઈઝ અને બેરી બારિશ એ ત્રણેય વિજ્ઞાાનીઓએ આખી જિંદગી ગ્રેવિટેશનલ વેવ્સ શોધવા માટે ખર્ચી છે. હજુ પણ તેમનું કામ એ દિશામાં ચાલુ જ છે. માટે વર્ષ ૨૦૧૭નું ભૌતિકશાસ્ત્રનું નોબેલ પ્રાઈઝ સંયુક્ત રીતે આ ત્રણેય સંશોધકોને અપાયું હતું.
 

Post Comments