Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

રુફટોપ સૌર ઊર્જાનો સ્વીકાર એ ખોટમાં ચાલતી ડીસ્કોમ્સ માટે એક સરળ ઈલાજ

- રુફટોપ સોલારનો ડીસ્કોમ્સ મારફત ઉપયોગ વધારવાના પ્રયાસોને ગંભીરતાથી લેવાય તે જરૃરી

દેશમાં રિન્યુએબલ એનર્જીના વિકાસ માટે સરકાર તરફથી અવારનવાર વ્યાપક ચર્ચાઓ થતી રહે છે અને દર વર્ષે ટાર્ગેટ પણ નક્કી કરવામાં આવે છે. પરંતુ વર્ષના અંતે ટાર્ગેટ સિદ્ધ થતા હોવાનું ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. નાણાં વર્ષ ૨૦૧૭-૧૮ દરમિયાન રુફટોપ સોલારમાં ૫૦૦૦ મેવોનો ઉમેરો કરવાના ટાર્ગેટ સામે ૨૦૧૭માં ૮૭૦ મેવોનો ઉમેરો થયો છે. ડિસેમ્બર ૨૦૧૭ના અંતે રુફટોપ સોલારની એકંદર સ્થાપિત ક્ષમતા ૧.૬ ગીગા વોટ રહી હતી.

ભારતના ભૌગોલિક વિસ્તારને જોતા રુફટોપ સોલાર ક્ષમતામાં હજુ ઘણો ઉમેરો થવાનો અવકાશ રહેલો છે. રુફટોપ સોલારને પ્રોત્સાહન આપવા મિનિસ્ટ્રી ઓફ ન્યુ એન્ડ રિન્યુએબલ એનર્જી દ્વારા કેપિટલ સબસિડીઝ અને નેટ મીટરિંગ પોલિસીના સ્વરૃપમાં રાહતો પૂરી પાડવામાં આવી હોવા છતાં રુફટોપ સોલાર બેસાડવા તરફ આકર્ષણ ઊભું કરવામાં રાહતો નિષ્ફળ રહી હોવાનું જણાય છે. મીટરિંગ પોલિસી મારફત વપરાશકારોને તેમની વધારાની વીજ ડિસ્ટ્રીબ્યુશન કંપનીઓ (ડીસ્કોમ્સ)ને વેચવા છૂટ અપાઈ છે.

રુફટોપ સોલારની સ્થાપિત ક્ષમતાના વર્તમાન દરને જોતા ૨૦૨૨ સુધીમાં સ્થાપિત ક્ષમતા ૧૦ ગીગા વોટ સુધી પહોંચવા સામે પણ શંકા છે, જ્યારે નેશનલ સોલાર મિશન હેઠળ સ્થાપિત ક્ષમતા ૪૦ ગીગા વોટ પહોંચાડવાનો ટાર્ગેટ રખાયો છે. ૨૦૧૮-૧૯ના બજેટની જાહેરાતોમાં રુફટોપ સોલાર ક્ષેત્ર માટે ખાસ ટેકો જાહેર કરાયો નથી અને આ મુદ્દે બજેટ પર કોઈ પ્રકાશ પડાયો નથી, પરંતુ તાજેતરમાં જાહેર થયેલી સસ્ટેનેબલ રુફટોપ ઈમ્પ્લિમેન્ટેશન ફોર સોલાર ટ્રાન્સફ્યુગરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (સ્રીસ્ટી) સ્કીમ્સ ભારત સરકાર  રુફટોપ માધ્યમ મારફત સૌર ઊર્જાના બહોળા વપરાશ કરાવવાના પોતાના પ્રયત્નોમાંથી પાછી પડી નહીં હોવાના સંકેત મળી રહ્યા છે. રુફટોપ સોલારનો ડીસ્કોમ્સ મારફત ઉપયોગ વધારવાનું અને તેમનો નાણાં બોજ હળવો કરવા તરફ આ સ્કીમ એક ક્રાંતિકારી પગલું કહી શકાય, ત્યારે દેશના વિવિધ રાજ્યોની ડીસ્કોમ્સ આ સ્કીમનો કેટલો લાભ લે છે તે જોવાનું રહે છે.  

રુફટોપ સોલારના ઉપયોગના અનેક સામાજિક -આર્થિક લાભો રહેલા છે. એક અંદાજ પ્રમાણે ૧ મેવો રુફટોપ સોલારથી ૨૪.૭૦ સંપૂર્ણ સમયની બરોબરના રોજગાર ઊભા થઈ શકે છે. ૪૦ ગીગા વોટનો ટાર્ગેટ સિદ્ધ કરવાથી આ ક્ષેત્રમાં ૨.૪૦ લાખ જેટલા લોકોને રોજગાર મળી શકે એમ છે. જો કે રુફટોપની સ્થાપિત ક્ષમતામાં વધારો થશે તો પોતાનો વેપાર છીનવાઈ જશે એવો ડીસ્કોમ્સને ભય ઊભો થઈ શકે છે.

વ્યવસાયીક સંસ્થાનો દ્વારા રુફટોપ સોલારના વ્યાપક ઉપયોગ ડીસ્કોમ્સના વેપાર પર ફટકો પાડી શકે છે. ગ્રીડ ઈલેકટ્રિસિટી માટેની માગમાં ઘટાડાથી ડીસ્કોમ્સની આવક પર અસર પડી શકે છે. આ ઉપરાંત ઘરેલું અને કૃષિ વપરાશકારોને રુફટોપ સોલારમાં રાહત અપાતી હોવાથી ડીસ્કોમ્સના નાણાંકીય બોજમાં વધારો થવાની પૂરી શકયતા રહેલી છે. ખર્ચની દ્રષ્ટિએ રુફટોપ સોલાર  સ્પર્ધાત્મક દર પૂરા પાડતી હોવાથી તેનો વ્યાપક સ્વીકાર અનિવાર્ય બની ગયો છે એમ કહીશું તો વધુ પડતું નહીં ગણાય.

છેલ્લા ૧૦ વર્ષમાં ગ્રીડ પાવરના દરમાં વાર્ષિક સરેરાશ સાત ટકા જેટલો વધારો થયો છે જ્યારે સૌર ઊર્જા અને રુફટોપ સોલાર પાછળના ખર્ચ ઘટયા છે. દેશના શહેરી વિસ્તારોમાં ગ્રીડ પાવરના દર પ્રતિ યુનિટ રૃપિયા ૭થી ૧૦ની વચ્ચે જોવા મળે છે જ્યારે રુફટોપ સોલાર પાછળનો ખર્ચ પ્રતિ યુનિટ રૃપિયા ૪થી ૫ની વચ્ચે રહે છે.

વીજ ક્ષેત્રે આપણે એવા ભવિષ્ય તરફ આગળ વધવા યોજના ધરાવીએ છીએ  જેમાં રિન્યુએબલ એનર્જી સ્રોતો તરફ પ્રયાણ, સક્ષમ ટેકનોલોજી અને નીચા ખર્ચની બેટરીથી આપણે જે રીતે વીજ ઉત્પન્ન કરીએ છીએ અને જે રીતે તેનો વપરાશ કરીએ છીએ તેમાં નોંધપાત્ર ફેરબદલ આવવાની ધારણાં છે ૨૦૪૦ના દાયકામાં રિન્યુએબલ એનર્જીને ભારતમાં ઊર્જાનો મોટો સ્રોત બનાવવાનો ટાર્ગેટ છે. દેશની ૮૦ ટકા વીજ ઉત્પાદન ક્ષમતા બિન-પ્રદૂષિત વીજ સ્રોતોમાંથી મેળવવાની યોજના ઘડવામાં આવી છે.

આ યોજના સફળ રહેશે તો કોલસા તથા ગેસ આધારિત વીજની ભૂમિકા ઘણી જ મર્યાદિત બની રહેશે. રિન્યુએબલ એનર્જીની ગેરહાજરીમાં જ આ વિકલ્પોનો ઉપયોગ થતો જોવાનું મળે તો નવાઈ નહીં. ૨૦૩૦ બાદ દેશમાં કોલસા આધારિત વીજ પ્લાન્ટસ સ્થાપવાનું ખર્ચાળ બની રહેશે. રિન્યુએબલ એનર્જી  સસ્તી હોવાથી વ્યવસાયીક સંસ્થાનો અને ઉદ્યોગો આ ઊર્જા તરફ વળવાનું પસંદ કરશે.આને કારણે ડીસ્કોમ્સે પણ ખર્ચાળ વીજ પૂરી પાડવાનું બંધ કરી સસ્તી વીજના પૂરવઠાને પ્રાધાન્ય આપવાનો વારો આવશે.

ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, છત્તીસગઢ, હરિયાણા સહિતના આઠ રાજ્યોની  ડીસ્કોમ્સ ઉદયમાં જોડાયા બાદ તેમની એકંદર ટ્રાન્સમિશન અને કમર્સિઅલ ખોટ  ઘટવાને બદલે વધી હોવાના અહેવાલો જોવા મળ્યા હતા.  ડેબ્ટ રિસ્ટ્રકચરિંંગ માટેની ઉદય  સ્કીમમાં દેશના ૨૬ રાજ્યો જોડાયા છે. ટ્રાન્સમિશન અને કમર્સિઅલ ખોટની માત્રામાં વધારો વીજ વિતરણ કંપનીઓના નબળા વહીવટીતંત્રની ચાડી ખાય છે.

યોજનામાં જોડાનારી ડીસ્કોમ્સે ૨૦૧૯ સુધીમાં તેમની ટ્રાન્સમિશન અને કમર્સિઅલ ખોટને ઘટાડીને ૧૫ ટકા પર લાવવાની રહે છે. પરંતુ આઠ રાજ્યો જેમણે ઉદય કાર્યક્રમમાં ભાગ લેવા માટે કરાર કર્યા હતા ત્યારપછી તેમની ખોટમાં વધારો થયો છે ત્યારે ૧૫ ટકાનો ટાર્ગેટ સિદ્ધ થશે કે કેમ તે એક પ્રશ્ન છે. આવી સ્થિતિમાં ડીસ્કોમ્સની હાલત સુધારવી હશે તો રુફટોપ સોલારથી પોતાને ખતરો હોવાની માન્યતાને ડીસ્કોમ્સના સંચાલકોએ મનમાંથી કાઢી નાખવી પડશે.

Post Comments