Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Go Social with Facebook Close

Our Social Reader lets you keep track of your favorite Gujarat Samachar content (text, photos & videos) on your Facebook Timeline, and discover new content with friends.

Gujarat Samachar

Facebook

Enable Social Reading
No, Thanks

ચણામાં નીચા ભાવની મંદીને બ્રેક લાગી બજાર ઊંચકાવાની શક્યતા

દેશમાં બે વર્ષ અગાઉ તુવેરદાળના ભાવ  રેકોર્ડ સપાટીએ જતા રહ્યા હતા અને એ વખતે દાળ-કઠોળની બજારોમાં તેના પગલે સરેરાશ ભાવ નોંધપાત્ર ઉંચા રહ્યા હતા. આ દરમિયાન ઊંચા ભાવના આકર્ષણે દેશના ખેડૂતોએ વર્ષ પછીના વર્ષમાં પાકની વાવેતરની મોસમ દરમિયાન કઠોળનું વાવેતર વિશેષ કર્યું હતું.

  આના પગલે પાછલા વર્ષમાં તથા ત્યારબાદ ચાલુ વર્ષમાં પણ દેશમાં વિવિધ કઠોળનો પાક સારો ઉતરતાં બજારમાં નવી આવકોના આગમન સાથે બજાર ભાવ ઘટતાં રહ્યા હતા અને ઉંચા ભાવ  મેળળવાની આશા રાખતા ખેડૂતોને નીચા ભાવોએો માલો વેંચવાનો વારો આવતાં ખેડૂત વર્ગમાં ખાસ્સી  નારાજગી દેખાઈ હતી.

અધૂરામાં પુરું બે વર્ષથી દેશમાં વરસાદ પણ સંતોષકારક થતાં કઠોળના પાકને લાભ થયો હતો. ભાવ ઘટતાં નારાજ થયેલા ખેડૂતોની  નારાજગી દૂર કરવા સરકાર દ્વારા  વિવિધ પ્રયત્નો  કરાતા રહ્યા છે છતાં બજારભાવ સતત દબાણ હેઠળ રહેતાં ખેડૂતોની નારાજગી અકબંધ રહી છે. સરકારે આયાત પર અંકુશો મૂક્યા છે ઉપરાંત નિકાસ પ્રોત્સાહનો પણ આપ્યા છે. આમ છતાં બજાર  સાથ આપતી નથી. જેના કારણે સરકારની વિમાસણ વધી છે. 

સરકાર ટેકાના ભાવો જાહેર કરે છે પરંતુ એ ભાવોએ હકીકતમાં અસરકારક ખરીદી કરાતી નથી એવો આક્ષેપ પણ ખેડૂતો  દ્વારા કરાઈ રહ્યો છે. બજારના સૂત્રો દ્વારા બતાવાઈ રહેલા આંકડાઓ મુજબ ૨૦૧૬-૧૭માં દેશમાં વિવિધ કઠોળની બમ્પર  આયાત થઈ હતી અને ઘરઆંગણે મોટો પાક થવા છતાં આવીઆયાત વ્યાપક થતાં ઘરઆંગણે કઠોળ-દાળ બજારમાં  મંદીનો માહોલ  છવાયો હતો તથા સરકાર દ્વારા છાશવારે ભરાીતા વિવિધ પગલાઓ છતાં  આવો મંદીનો માહોલ દૂર થતો નથી એવું સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું.

દરમિયાન, ચણા બજારના સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ દેશમાં વિવિધ કઠોળોનો જે કુલ પાક થાય છે એ પૈકી ચણાના પાકનો હિસ્સો  આશરે ૪૦ ટકા જેટલો રહે છે. આવા ચણાના ભાવ મથકોએ  તાજેતરમાં ઘટી નીચામાં  કિવ.દીઠ  રૃ.૩૨૦૦થી ૩૪૦૦ જેટલા રહ્યા છે. ચણાના ટેકાના ભાવ આ પૂર્વે સરકારે  રૃ.૪૪૦૦ નક્કી કર્યા હતા એ જોતાં  આ ટેકાના ભાવોની સરખામણીએ ચણાના બજારભાવ નોંધપાત્ર નીચા આવી ગયા છે.

ચણાનો સ્ટોક સંતોષજનક રહ્યો છે ઉપરાંત આયાતો જળવાઈ રહી છે તથા માગ પણ ખપપૂરતી મર્યાદિત રહેતાં બજારભાવ સતત દબાણ હેઠળ રહ્યા છે. ચૂંટણીના વર્ષોમાં ચણાના  નીચા ભાવો  સરકારને પણ અકળાવી રહ્યા છે. ચણાનું ઉત્પાદન મધ્ય-પ્રદેશ, રાજસ્થાન, છત્તીસગઢ, મહારાષ્ટ્ર વિ. રાજ્યોમાં  વિશેષ થાય છે તથા વિવિધ રાજ્યોમાં હવે ચૂંટણીઓ આવવાની છે તથા ત્યારબાદ આવતા વર્ષે લોકસભાની ચૂંટણી માથે છે ત્યારે ખેડૂતોની નારાજગીથી સરકારની વિમાસણ વધી છે.

  મધ્ય-પ્રદેશમાં  ચણાનું વાવેતર વધ્યું છે.  સરકારે ટેકાના ભાવ ફંચા જાહેર કરતાં તથા વરસાદ સારો થતાં મધ્ય-પ્રદેશના ખેડૂતોએ ચણાનું વાવેતર વિશેષ કર્યું છે. અને હવે ઘટતા જતા ભાવો પર નજર માંડી રહેલા ખેડૂતોમાં રોષની લાગણી દેખાઈ છે. દેશમાં  ચણાનો જેટલો કુલ પાક થાય છે એ પૈકી એકમા મધ્ય પ્રદેશમાં પાકનો હિસ્સો નોંધપાત્ર રહેતો હોય છે.

દરમિયાન ૨૦૧૭-૧૮ના વર્ષમાં દેશમાં ચણાનો પાક બમ્પર થયો છે. તથા બજારના અંદાજ મુજબ ચણાનો પાક વધી આશરે ૧૧૦ લાખ ટનનો થયો છે.  ૨૦૧૬-૧૭માં દેશમાં ચણાનું જેટલું ઉત્પાદન થયું હતું તેની સરખામણીએ ૨૦૧૭-૧૮ના વર્ષમાં ચણાનો પાક આશરે ૧૭થી ૧૮ ટકા વધુ પાકમાં હોવાનું જાણકારો જણાવી રહ્યા છે.  બમ્પર ઉત્પાદનની અસર બજાર ભાવપર પડતી રહી છે. ચણાના વિકલ્પરૃપે  વપરાતા  વટાણાના  ભાવ  નીચા રહેતાં તેની અસર પણ ચણાના ભાવ પર પડી હોવાનું બજારના જાણકારોએ જણાવ્યું હતું.

આયાતી માલોની અસર પણ  બજાર ભાવ પર પડી છે.  આયાત જકાત લાદવામાં આવવા છતાં  બજારભાવ દબાણ હેઠળ રહેતાં  ખેલાડીઓમાં  આશ્ચર્ય વધ્યું છે. કેનેડા તથા ઓસ્ટ્રેલિયાથી ચણાની આયાતને અંકુશમાં રાખવા સરકારે  આયાત જકાત વધારી ૬૦ ટકા સુધી કરી દીધી છે. નિકાસ પ્રોત્સાહનો પણ બજાર પર ધારી અસર પાડી શક્યા નથી, જોકે વિશ્વ બજારમાં  પણ ભાવ નીચા હોતાં નિકાસ અપેક્ષાથી ધીમી રહી છે.

જોકે ચૂંટણીના માહોલમાં વિવિધ રાજ્યોની સરકારે ચણાની ખરીદીમાં વેગ લાવવા પ્રયત્નો શરૃ કર્યા છે. અમુક રાજ્યોએ ટેકાના ભાવ ઉપરાંત ખેડૂતોને બોનસભાવ આપવાનો વ્યુહ પણ અપનાવ્યો છે. વિવિધ સરકારી પ્રયત્નો જોતાં તથા આગળ ઉપર રમંઝાનના તહેવારો હોતાં હવે પછી ચણામાં નીચા ભાવોએ માગ વધવાની તથા મંદી અટકવાની શક્યતા પણ ઊભી થઈ હોવાનું  સૂત્રોએ ઉમેર્યું હતું.

Post Comments