Nuhcòh

muLmuu¾m 17473 ylu 16261 Jåau y:ztNu rlVxe 5181 ylu 4832 Jåau y:ztNu

(dwsht; mbtath ftgtojg) BþkcE, NrlJth

¢wzle huftuzo ;uSle yti¼turdf rJftm vh ntj ðþh; btXe ymhu Cth;eg Nuhcòhtubtk ytuÕz Eftultube-buLGþVu¾xh´d ûtuºttule fkvleytultu rJftm ’h "ebtu vzJtle ytNkftyu ;ubs ztujh Yt.42le ³atEyu Ízve vntukågtu ntuE ftatbtjtule ytgt; btukDe cl;t ntj ðþh; mtuVx-ytExe, mrJormÍ W¼tudle fkvleytu vhkðþ yuVytEytELþk htuftK Vtu¾m J"ðþk òuJtNu. yt mkòudtubtk ytdtbe r’Jmtubtk mtuVxJuh-ytExe, Vtbto, xujeftub suJt mjtb; W¼tudle fkvleytult Nuhtubtk Mxtuf MvumerVf htuftK ytfo»tK hnuNu.

vkòc luNlj cukf, ÕGþvel rj., rn;tae ntub, akcj VxeojtEÍh rJ.lt vrhKtbtu «tuðmtnf ònuh :Jtle N¾â;t

muLmuût-rlVxe cuÍz vtAjt mÃ;tnbtk yvluûte; btuxt fztft A;tk ftuvtuohux vrhKtble meÍlbtk Mxtuf MvurmrVf Vkztu, ntE luxJ:o ELJuMxhtuLþk JuÕGþct#d Mbtuj-rbz fuv, htufztlt mkÏgtck" Nuhtubtk òuJtGþk Au. nsw mkÏgtck" fkvleytult vrhKtbtu ònuh :Jtlt ctfe Au, ðgthu yvuûte; fkvle vrhKtbjûte Vkztu, ELJuMxhtuLþk JuÕGþct#d òuJtE Nfu Au.

ytdtbe mÃ;tnbtk ònuh :ltht fkvleytult yvuûte; vrhKtbtubtk Wvh sKtJuje fkvleytult vrhKtbtu «tuðmtnf ytJJtle N¾â;t Au. ßgthu ztfontumo ;hefu yulyumE, ceyumE rjMxuz yuÃftuxu¾m ELzMx[eÍ rj. hnuJtle N¾â;t Au.

1980btk ‘yuNegl vuELxm ELzegt jebexuz'ltk zeJeÍl ;hefu M:tve;, fBvle yuÃftuxuût m´:uxef juxemum ylu meL:uxef hchLþk Wðvt’l fh;e jez´d fBvle Au. sultk Wðvt’ltu xtgh ELzMx[eÍ, vuvh ELzMx[eÍ, fjuox cuf´d, xuûtxtE¾j ELzMx[eÍ, mebuLx fLMx[¾Nl, ytuxtubtuxeJ ftuBvtulLxm, Je-cuÕx, fLJugmo cuÕxm suJt yuLSlegh´d W¼tudbtk vK Jvhtg Au. «tubtuxmuoLþk vtu;tLþk ftuj´d 2001 38.77% nðþk su, 2002btk 40%, 2003btk 44%, btao 2005btk 45.69%, btao 2006btk 48/56/0 ylu btao 2008btk 51.52% fhuj Au. ytb «tubtuxmo còhbtk:e 7,04,955 Numo Fhe’e vtu;tltu 12.75% Mxtuf J"thuj Au. fBvle yt J»tuo ͤn¤;e ftbdehe ltuk"tJe hnuj Au. zemuBch 2007ltk ònuh :yuj vheKtbbtk JunkatK 31% Ô\Øe ylu dgt J»tole Yt.76 jtFle LþfNtle mtbu Yt. 1 fhtuz 29 jtFltu atuÏFtu lVtu ltuk"Juj Au. yu«ej - 2007 :e zemuBch 2007 9 bnelt ’hBgtl JnukatKbtk 28% Ô\Øe ’h Yt.85 fhtuz ylu dgt J»to 29 jtF LþfNtle mtbu Yt.3, fhtuz 35 jtFltu atuÏFtu lVtu ltuk"tJuj Au. òLGþythe:e btao 2008 AuÕjt 3 bnelt ’hBgtl fBvle Yt.25 fhtuzLþk JnukatK ;:t Yt.1 fhtuz 30 jtFltu atuÏFtu lVtu yvuûte; Au. ;uLþmth ÃËKo J»toltu atuÏFtu lVtu Yt.4 fhtuz 65 jtF îtht Yt.8/35le Nuh r’X ytJf yvuûte; Au. hch ELzMx[eÍbtk bntjûbe 2 cxuf jebexuzltk 42ltk ve/E, ylu fube¾j ELzMx[eÍltk 22lt ve/E mtbu btºt 15ltu ve/E ytveyu ;tu vK Yt.125ltk CtJlu vntukae Nflth yuÃftuxuût ELzMx[eÍ, yulyumE ;:t ceyumE vh ;ule çþf JuÕGþk Yt.92 mtbu btºt Yt.55/- CtJu Wvjç" Au. subtk htuftK fhJtk jtgf Au.

yurNgtbtk rJ’uNe Vkztu btxu Cth; ©u»X

ftuvtuohux vrhKtbtule yt btumb Mxtuf MvurmrVf ytfo»tKle N¾â;t A;tk yuVytEytEltu lJtu htuftK «Jtn NY :E dgtu Au, ylu burhj rjkalt øjtucj meEytu îtht nbKtk s Cth;le Bþjtft;lt yuNegtbtk burhj rjka btxu Cth; ©u»X htuftKle ;f ytvðþk ntuJtlt rlJu’lu Jirµf VkztuLþk htuftK ytfo»tK xqkft dt¤t ct’ Vhe Cth;btk btuxtvtgu :Nu yuJtu mkfu; btle Nftg. yjc•t ntj muLmuût- rlVxe cuÍx ;uS:e rJNu»t còhle atj nJu mtEz ftWLxhtubtk Mbtuj- rbz fuv Nuhtu ÃËh;e hne Nfu Au.

vrhKtbtule ÷rÐyu òuEyu ;tu yuhfkzeNrlkd ûtuºtu çÕþMxth, JtuÕxtm, rn;tae ßgthu VxeojtEÍh ûtuºtu ythmeyuV, akcj VxeojtEÍh, ntuxj ûtuºtu øþsht; suyumyub ntuxj, EytEyua yumturmyux ntuxuj, EytEyua ntuxuj, furbfj, rhVtElhe ûtuºtu ctukdtEdtkJ rhVtElhe, auLltE vux[turjgb, xeyulveyuj, mlrNÕz furbfj, mtW: yurNgt vuxhtufurbfÕm, duEj, Vtbto ûtuºtu Õþrvl, yth;e z[øm rj., Gþlefub juctu., mlVtbto yuzJtLm rhmao, mtuVxJuh ûtuºtu ytublexuf, yth.yum. mtuVxJuh, yuMmuj£Lx jtEl, yubythytu xuf, Ítgjtuf rmMxb rJ. fkvleytule ftbdehe mthe hnuJtle N¾â;t Au.