bulusbuLx

bulusbuLxLþk ftb btuxe ln´ vK bntl mkM:tytule halt fhJtLþk Au

bulusbuLxLþk ftgo lVtu fu mhÃjm QÇþk fhJtLþk l:e vhkðþ xftW mkM:tle halt (RLMxexGþNl ceÕz´d) fhJtLþk Au. bulushtu btºt JneJxf;to l:e. ;uytuyu yuJe mkM:tytu QCe fhJtle Au subtk d{tnftu fu muJt:eoytulu W•thtu•th Jæþ mthe «tuz¾xm fu muJtytu bégt s fhu. ’t.;. ftuE vK rNûtK mkM:tLþk ftb rJ¼t:eoytulu btºt CKtJJtLþk s l:e vhkðþ ;ublt yÇgtm¢bbtk y¼;lbtk y¼;l Mþ"tht :gt s fhu ylu ;uytuLþk rNûtK ylu ;tjeb c’jt;t s;t Jt;tJhKlu yLþYv :gt s fhu ;u òuJtLþk Au. yt:e s mthe NiûtrKf mkM:tytu vtu;tlt yÇgtm¢blu ytæþrlf htFJt ylu ;ulu CKtJJt btxu y¼;l ¿ttlJt¤t yægtvftulu «tuðmtrn; fhJt ;igth hnu Au. su NiûtrKf mkM:tytu rJ¼t:eoytu ylu yægtvftu btxu ydrK; ylu yxvxt rlgbtu ’t;. Aqxt :Jt btxu ºtK brnltle lturxm, mkM:tlu òK fhelu cesu ltufhe btxu yhS fhJe jtøþ fhJtbtk bM; hnu Au ;u JF; s;tk ;ule «r;»Xt øþbtJe ’u Au. su rNûtK mkM:tytu fu GþlrlJrmoxeytu vtu;tlt rJ¼t:eoytu btxu Auf 1990btk fu 1995btk jFtgujt vtXâ ÃþM;ftu l¬e fhu Au ylu y¼;l JucmtRx:e rJ¼t:eoytulu yvrhra; htFu Au ;uytu rJ¼t:eoytulu yLgtg fhu Au.

Ôgtvthe fkvlele Jt; fheyu ;tu òuJt b¤u Au fu su fkvleytu vtu;tle «tuz¾xmbtk m;; Mþ"tht J"tht (sub fu, ltufeytlt btuctRj xujeVtuLm) fhu Au ;u sqle «tuz¾xm Jua;e hurZgt¤ fkvleytulu F;b fhe ltkFu Au. Cth;ltu mtbtLgsl vtu;tle mkÃËKo;tbtk btlelu ò;ò;lt J{;- WvJtm- gtud- øþhwÃËò fhu Au ßgthu vrùble fkvleytu yub btlelu atju Au fu Cju btlJtu yÃËKo ntug vhkðþ «tuz¾x fu muJtytulu m;; Mþ"thtJ"tht fhelu mkÃËKo;t ;hV jE sJe òuEyu. yt btxu «tuz¾x ylu muJtytubtk m;; mkNtu"l :Ôþk òuEyu. ltufeyt fkvle ;ult btuctRjbtk fuxje c"e MþrJ"tytu J"th;e s òg Au. su mkM:t ;ule muJtytubtk m;; Mþ"tht J"tht fh;e l:e ;u ‘:zohux¥ cl;e òg Au.

bulusbuLx mtJorºtf Au &

bulusbuLxlu yt he;u òuEyu ;tu btlJSJlle ’huf mkM:tlu btxu yrlJtgo Au. btºt buLGþVu¾ah´d ûtuºtu s ln´ vhkðþ ntub bulusbuLx, ntuÂMvxj bulusbuLx, xwheÍb ylu x[tJuj bulusbuLx, x[trVf bulusbuLx, Lgtg;kºtLþk bulusbuLx, «mthK btægbtuLþk bulusbuLx, rNûtKLþk bulusbuLx, ntuxj bulusbuLx, huÕJu bulusbuLx, Aqxf còhLþk bulusbuLx, :eguxhLþk bulusbuLx, v~þ mthJthLþk bulusbuLx, Fu;eJtzeLþk bulusbuLx JduhuLþk ægug su ;u mkM:tlt JneJx ÃËhðþk bgtor’; l:e vhkðþ d{tnftule muJt btxu yuJe mkM:tytu WCe fhJtLþk Au su vtu;tle muJtytu ylu «tuz¾xmbtk m;; Mþ"tht fgto s fhu Au ylu d{tnftulu ytuAu Fauo Jæþ øþKJ•ttJt¤e muJtytu ytvu Au. ’t.;. ntuÂMvxjle Jt; fheyu ;tu Cth;le DKe ntuÂMvxjtubtk 1980le htudrl’tl ;:t mthJth vØr; atju Au ylu fe-ntuj msohele btuxt Ctdlt msoltu fwN¤;t "htJ;t l:e. mhfthe ntuÂMvxjtubtk ytb Ftm clu Au. Ftlde ¢ebelj sMxem meMxblu vK bægGþdel dKe Nftg. subtk fumltu åþft’tu ytJ;tk J»ttuo lef¤e òg Au.

yt ytvKe mkM:tctk"Kele dkCeh ûtr; Au. mhfthe fauheytu mkM:tfeg Mþ"tht J"tht fhu ;tu ;ubtk òuFb juÔþk vzu. Mþ"tht f’ta rl»V¤ vK òg. RLfbxuûtLþk AuÕÕþk Mþ"thuÕþk yðgk; srxj Vtubo ytLþk W’tnhK Au. vhkðþ Mþ"thtLþk òuFb juJt btuxt Ctdle mkM:tytu ;igth ntu;e l:e. GþrlJrmoxeytu ;ult rJlgl fu JtrKßglt rJ¼t:eoytuu VeÍe¾m, bu:burx¾m fu ctgtujtuS fu VtRlytxomle NtFtytult dtiK rJ»tgtu juJt ’u;e l:e. vrùb sd;le GþrlJrmoxeytuyu sw’e sw’e rJ¼tNtFtytule mhn’tu rJ¼t:eoytu btxu ;tuze ltkFe Au. ;u:e Ctir;f NtMºtltu rJ¼t:eo mkde; fu mkMf]; (nt, mkMf];) fu ctgtujtuS fu suluxe¾mlt fmeoÍ jElu ;u btxu ¢urzx bu¤Je Nfu Au. ¿ttl bu¤JJtltu yt ftVuxrhgt (fu MJYra Ctusl)ltu yrCdb rJ¼t:eolu su ;u rJ»tgbtk ;ult hm ylu Yra btxu rJfÕvtu ytvu Au ylu ;u:e ;ult yBþf rJ»tglt ¿ttlLþk ‘¢tum VrxojtRÍuNl¥ :tg Au, su, Cth;btk N¾â l:e. vrùb sd;le «eLmxl, ntJoz, MxulVzo, guj, ytufmVzo, fuBc{es fu mtuctuol (vuhem) suJe yluf GþrlJrmoxeytuyu yuJe mkM:t ctk"Ke fhe Au sult fuL÷btk vheûttytu ln´ vK rJ¼t:eoytule ylu ;ublt hm ylu Yra ntug.

rbNl &

mkM:tle halt ytvtuytv :;e l:e. ;ule vtA¤ fkvlelt xtuv bulusbuLx ;ubs ;ublt fboatheytuLþk rbNl ylu rJÍl ntug Au. rbNl yuxju mkM:tLþk BþÏg ægug ~þk Au ylu rJÍl yuxju yt mkM:t ’qhlt CrJ»gbtk ~þk ntkmj fhe NfNu. mkM:tlt rJÍl ylu rbNllt Dz;h btxu ;ule xtuv bulusbuLx Ãþ»f¤ mbg dt¤u Au ylu c"tlu ;ubtk mtkf¤u Au. ;ult ltltbtk ltlt fboathelu mkM:tlt rJÍl ylu rbNl btxu W•turs; (yu¾mtRx) fhu Au ßgthu ltltbtk ltltu fboathe mkM:tlt rJÍl ylu rbNl:e W•turs; :tg ðgthus ;u vtu;tlt ftb btxu mbrvo;;t (frbxbuLx) ’NtoJu Au. c"e btuxe mkM:tytu bntl ntu;e l:e. bntl mkM:tytu ;ult fboatheytuLþk btlJeg dtihJ ò¤Ju Au. ;uble «tbtrKf ÇËjtultu MJefth fhu Au.

fLx[tuj´d &

bulusbuLxlt ath BþÏg ftbtubtk ytgtusl (jtkct ;:t bægb ylu xqkft dt¤tLþk), ÔgJM:t;kºtle dtuXJKe fhJe (ytuduoltRÍ´d), fboatheytulu btuxeJux («tuðmtrn;) fhJt ylu ;ublu luð\ðJ ÃËhwk vtzÔþk, ftbLþk mkfjl (ftu-ytuzeoluNl) fhÔþk ylu ftbLþk rlgbl (btulexh´d) fhÔþk ;u Au. ytgtuslbtk fkvlelt rbNl ylu rJÍl l¬e fhJtltu mbtJuN :tg Au. fLx[tuj´dle ctc;btk Cth;eg bulushtu ;:t vrùb sd;lt bulushtu fkEf sw’t vzu Au. Cth;eg bulushtu fLx[tuj´d y:Jt btulexh´dlt ltbu faobtheytu vh «ÇþðJ bu¤JJt ;ublt vh ymkÏg rlgbtu jt’e ’u Au. ytlt:e fboatheytule msoltðbf N¾; (nt, msoltðbf;t ’huf Ôg¾;btk hnuje Au.) Yk"tE òg Au. vrùbe sd;lt bulushtu fboatheytulu ftb fhJtle ctc;btk VTju¾mecejexe ytvu Au. ;uytu ftb’thtulu ;uble ftbdehe (vhVtuboLm) btxu sJtc’th XuhJu Au. ;ublt vh clu ;uxjt ytuAt rlgbtu jt’u Au. fboathe vh su ftkE ’ctK («uNh) ytJu Au ;u ;ublt Jfoøþ{vLþk «uNh ntug Au. yt «uNh ftb’thtult Jfo fÕahbtk:e ytJu Au, Wvh:e ln´. vrùb sd;le mkM:tytulu btxu fLx[tuj´dltu y:o fboathelu ’ctJe ’uÔþk ;u ln´ vhkðþ ytgtusl «btKu ftb :Gþk Au fu ln´ ;u l¬e fhJtbtkytJu ylu òu lt :Gþk ntug ;tu ;u ykdult Mþ"thtðbf vdjt juJtbtk :tg Au. ’t.;. òu ftuE GþrlJrmoxeltu yægtvf ftuEf mkNtu"l lt fh;tu ntug ðgthu yLg mkNtu"l fhltht yægtvftu ytd¤ ;ulu yuxje ltlb jtdu Au fu ;u yt ’ctK:e «uhtElu mkNtu"l fhJt «uhtg Au. ;ulu ;ubtk r«Lmevtj fu zel mkNtu"l ln´ fhJt c’j Xvftu ytv;t l:e. yt ftb ;uLþk Peer group fhu Au. yn´ Peer group yuxju ;ultk mnftgofhtuLþk sq:.

mkM:t ctk"Ke ylu rJM;hK &

mkM:tctk"Keltu yuf y:o mkM:tfeg muJtytuLþk rJM;hK Au. su mkM:t W•tb «tuz¾x fu muJtytu WCe fhelu ;uLþk ’uNbtk fu rJµlt M;hu rJM;hK fh;e l:e ;u M:rd; :E òg Au. Sjux, ltufegt, slhj Rjufx[ef, Vtuzo, slhj btuxmo, òvtlle mtule, fu ntuLzt, MJezlle ytRfegt fu yukøjtu za fkvle GþrlrjJh (Cth;btk ;u rnL’wM;tl jeJh ;hefu ytu¤Ftg Au.) mbd{ sd;btk VujtE dE Au. xtxt øþ{vle, hejtgLm ylu css øþ{vle fkvleytuyu vK sd;Chbtk VujtE sJtle NYyt; fhe Au.) Cth;le fkvleytu nJu mkM:tctk"Ktle (RLMxexGþNl ceÕz´d)le fwN¤;t «tÃ; fhe hne Au. øþsht;lt fuxjtf NiûtrKf x[Mxtuyu vK btºt ytxom, ftubmo ylu mtgLmle ftujuòule vhkvht Atuzelu yuÂLsrlgh´d, Vtbome, zuLxj Jduhu rJ¼tNtFtytule muÕV VtgltLMz ftujuòu NY fhe Au su ;ubLþk rJM;hK ’NtoJu Au. vhkðþ yt rJM;hK vtA¤ NiûtrKf muJtytule Wkae øþKJ•tt fh;tk ;ubtk òuzJt btd;t RåAwf rJ¼t:eoytule J"uje btkd Jæþ sJtc’th Au. "thtu fu øþsht;btk ceS lJe Vtbome fu buzefj bulusbuLx fu zuLxj fu yuÂLsrlgh´d fu ftuBÃGþxh yuÃjefuNlle muÕV VtgltLMz ftujuòu (’huf NtFt’eX mtu fu ;u:e Jæþ) NY :tg ;tu ;ubtkle DKeFhe cume vzu fthK fu ;ubKu yu¾mjuLmle vhkvht atÕþ fhe l:e. yjc•t :tuze xfe hnu ;uJe Au ;ule vtA¤ x[Mxlt JztLþk yuf Wkåþk rJÍl Au.