ðþjme’tm (s. ytNhu 1543 y. 1623)

rnL’e mtrnðglt Gþd«J;of mk;frJ ðþjme’tm rnL’e mtrnðglt C¾;ft¤le htbC¾; NtFtlt «r;rlr" dKtg Au. mkMf]; Gþd yt:b;tk «tael ¿ttlrlr" ;:t yt’Ntuo:e Jkra; «ò btxu htbak÷Sle f:tltu yt©g jR, yu ft¤le vhMvh rJhtu"e CtJltltu mbLJg fhelu ytFt ’uNlu yufM˺tu d{r:; fhlth ðþjme’tmS W•th rnL’lt bntl mbLJgfthe jtuføþhw n;t. bW vhdKtlt htòÃþh dtbu, vhtNh-dtuºtlt ytðbthtb ’wcu ltblt mhGËvtheK c{tñKlu ðgtk yubltu sLb :gujtu. bt;tLþk ltb ðþjme. ;uytu ath CtR Wvhtk; rJ¼t ;Kt JtKe ltbu cu cnultu vK n;e.

lhnrh’tm ltblt mtæþyu ;ublu WAugto ylu ;ubLþk ltb htbctujt vtzâwk. lhnrh’tm mt:u ;uytu ftNebtk htbtlk’Slt bXbtk hnu;t, ðgtk vkadkdt Dtx vh b¤ujt Nu»tmlt;l ltblt yuf rJîtl mtæþyu ;ublu Ju’Ju’tkd Jduhubtk vthkd; fgto. rJ¼t bu¤Je 15 J»tole Jgu ;u htòÃþh ytÔgt ðgthu vtu;tlt øþhw ;:t øþhwCtRytu mt:u ;uytu ygtuægtldhebtk dgt lu ct’btk ftNe dgt. ðgtk ’rûtK Cth;lt Nu»tmlt;l ltblt vkrz;ltu Cuxtu :gtu. ;uytu ðþjme’tmbtk hnuje ;usÂMJ;tlu vtbe dgt. yt vkrz; vtmu ;uytu vk’h J»to hÌtt ylu ¿ttl«tÂÃ; fhe. øþhwLþk B\ðGþ :;tk vtu;tle ÇËrbbtk vtAt Vgto.

«ftkz vkrz; clujt ðþjme’tmlu jtuftuyu ntukN:e ytJftgto ylu ;ublu hnuJt btxu bftl ck"tJe ytÃGþk. ;ubKu htbf:t fhJt btkze, sult:e ;uble fer;o ’qhMþ’qh Mþ"e VujtR dR. ’elckæþ vtXf ltblt yuf rJîtlu ;ublt:e ytf»ttoR vtu;tle Ãþºte hítJje mt:u ;ubLþk jøl fGþO, sult:e yublu ;thf ltbltu yuf yÕvSJe Ãþºt vK :gujtu. ðþjme’tmLþk jølSJl MþFe nðþk, vhkðþ víeyu yuf Jth beXtu Xvftu ytv;tk fÌtwk fu & ‘btht ;hV Mlun htFtu Atu ;uxjtu «ub ©ehtb «ðgu htFtu. ;bthwk fÕgtK :R sNu.¥ ðþjme’tm yk;h:e nabae dgt. ;ubKu mkmth ;hV:e btuk VuhJe jeæþk. ;ubKu Cth;btk yluf M:¤tule gtºtt fhe. ;ublu yt:e jtufbtlmltu Qkztu yÇgtm :gtu.

16bt miftbtk mti:e bn•JLþk, Wðf]Ð ftÔg ntug ;tu ðþjme’tmLþk ‘htbarh;btlm¥ Au - su htbtgK ;hefu ’uNChbtk Mþ«rmØ Au. ;ubKu yt d{k: jFJtltu ythkC 1574btk fgtuo ylu cu J»tuo ;u ftgo ÃËKo :Gþk. yt d{k:u ;ublu ybhðJ ytÃGþk. yh"e m’ele ;uble mr¢g;tbtk ;ubKu rJrJ" Ak’tubtk cth suxjt ftÔgd{k:tu vK jÏgt n;t. ðþjme’tmlt mbg vnujtk htbtgK btºt ~þØ mkMf]; Ct»ttbtk s Jtkae Nftðþ y:Jt ;ule f:t vK mkMf];btk s fhe Nft;e. yuxju yt bntBËjt d{k:ltu jtC yBþf s Jdolu b¤;tu. ðþjme’tmu htbf:tlu jtufctujebtk Zt¤e, su:e yt htbf:t «òlu Auf leajt :h Mþ"e- Duh- Duh vntukae. E.m. 1616btk Cth;btk s Cgkfh bhfe Vtxuje yultu auv yublu vK jtøgtu. yk;u ftNe-ftkXu mkJ; 1680le ©tJK Mþ’ mt;bu ;ubLþk yJmtl :Gþk.

yubKu haujt mbd{ mtrnðgbtk htbC¾;Lþk s «t"tLg Au. ‘htbarh;btlm¥, ‘rJlgvrºtft¥, ‘htbjjt lnAw¥, ‘òlfebkdj¥, ‘nLþb’ctnwf¥, ‘chJi htbtgK¥ Jduhu ;ublt d{k:tubtk BþÏg Au. ;u vife ytvKu sulu ðþjmef]; htbtgK fneyu Aeyu ;u ‘htbarh;btlm¥Lþk nS ytsu m’eytu Je;Jt A;tkgu yuxjt s «ubÃËJof vXl-©JK :tg Au. W•th Cth;btk jtuftu htbtgKle Jt; fhu Au ðgthu JtÕberfLþk htbtgK ln´ vK ðþjme’tmf]; ‘htbarh;btlm¥ ;ublt Ó’gbtk ntug Au.

ðþjme’tm îtht hra; DKt d{k:tu Wvjç" Au. rnL’elt Mþ«rmØ rJîtl ytatgo htbak÷ N¾ju ;ublt ltlt-btuxt cth d{k:tultu WÕjuF fgtuo Au & ‘’tuntJje¥, ‘frJ;tJje¥, ‘de;tJje¥, ‘htbarh;btlm¥, ‘htbt¿tt «§tJje¥ ;:t ‘rJlgvrºtft¥ ;ublt btuxt d{k:tu Au ;:t ‘htbjjt lnAq¥, ‘vtJo;e bkdj¥, ‘òlfe bkdj¥, ‘chJi htbtgK¥, ‘Jihtøg mk’ervle¥ ;ublt ltlt d{k:tu Au.

ðþjme’tmle c"e s haltytubtk CtJJirJæg òuJt b¤u Au. yt mk;frJyu htbC¾;lt btægb îtht jtuftult btlm vh rJµtm mkvt’l fgtuo. htslir;f, mtbtrsf ylu vtrhJtrhf SJllt rJrCLl yt’Ntuo «Mðþ; fgtuo. htslir;f, mtbtrsf ylu vtrhJtrhf SJllt rJrCLl yt’Ntuo «Mðþ; fhelu rJ~\kFj mbtslu yufrºt; fgtuo. ;ubtk ðþjme’tmle MJtCtrJf, mh¤ ;:t jtuffÕgtKle CtJlt mbÂLJ; Au. ;ubKu bgto’t Ãþhw»ttu•tb htbltk Nej, Ntigo ylu mtik’goltk øþKdtllu btægb cltJelu jtuffÕgtKltu btdo ’NtoÔgtu. mbLJg yu ;ublt mJtor"f rJNu»t;t Au. htb ylu rNJlu yufceòlt C¾; ’NtoJelu ;ubKu Ji»KJ ylu NiJ mk«’tgtulu mbtl ÇËrbft cûte.

©ehtb M;Jl

©ehtbak÷ f]vtÕþ, Csbl nhK CJCg ’thwKbT

lJfks jtual fksBþF fhfks v’ fkòhwKbT... ©e htb

fk’vo ydrK; yrb; Ace, lJlej leh’ Mþk’hbT

vxve; btlnw ;rz; hwra~þra, ltirb slf Mþ;tJhbT... ©e htb

rNh Bþfwx fwkzj r;jf athw W’th ykd rJÇË»tKbT

ytòlÇþs Nhatv"h, mkd{tb rs; Fh ’w»tKbT... ©e htb

Cs ’elckæþ ’eluN ’tJl ’jl ’wÐ rlfk’lbT

hÎþlk’ ytlk’fk’ ftiNj ak’ ’Nh: lk’lbT... ©e htb

Er; J’r; ðþjme’tm Nkfh, Nu»t Bþrl lblhkslbT

bb Ó’gfks rlJtm fhw ftbtr’ Fj’j dkslbT... ©e htb

Cth;eg Ct»ttytubtk ‘htbtgK¥ d{k:

bntCth;lt ÷tuK vJo ylu NtÂL;vJobtk mti «:b Jth htbf:t mkMf]; Ct»ttbtk JKoJtR Au. JtÕberf f]; htbtgK ct’ htbf:t rJrJ" d{k:tubtk leau Bþsc fnuJtR Au. 1. gtudJrmÐ htbtgK, yægtðb htbtgK, ytlk’ htbtgK, y’TÇþ; htbtgK ylu c{ñtlk’ ;•Jmkd{n htbtgK. yt d{k:tu EmJeml ÃËJuo 17be ylu 12be m’e Mþ"ebtk jFtgt n;t.

yt Wvhtk; mkMf];lt bntfrJ CJÇËr;yu jdCd 8be m’ebtk ‘W•th htbarh;¥le halt fhe. ðgth ct’ Cth;le yLg Ct»ttytubtk ‘htbtgK¥ d{k:le halt :R.

rnL’e & 16be m’ebtk C¾;frJ ðþjme’tmu htbtgKle halt fhe n;e su ytsr’l Mþ"e «òlt btlmvx Wvh AJtguje Au.

;rb¤ & 12be m’ebtk frJ fkclu htbtgK håGþk.

;uÕþøþ & yt Ct»ttbtk htbtgKle ath f]r;ytu «tÃ; :R. hkdlt:Lþk ‘rîv; htbtgK¥, rx¬lLþk ‘rlJtoat;h htbtgK¥, ‘CtMfh htbtgK¥ ðgthct’ 16be m’ebtk ‘btujt htbtgK¥ ylu ftuaebka r;ÕbtLþk ‘;uÕþøþ htbtgK¥.

bjgtjbT & 16be:e 17be m’e ’hBgtl ‘yuÍð:tatlu¥ yægtðb htbtgKle halt fhe n;e.

fLlz & 16be m’ebtk lhnrh :tuJuoLþk htbtgK ylu òrble jûbeyu vK htbtgKle halt fhe.

ckdt¤e & 15be m’ebtk fr;Jtmu ‘©e htb vkAtje¥ ltbu htbtgK jÏGþk.

ytmtbe & 14be m’ebtk bt"J fkzjeyu htbtgKle halt fhe.

Wrzgt & 16be m’ebtk cjhtb’tmLþk htbtgK «dx :Gþk.

bhtXe & yt Ct»ttbtk yuflt:Lþk ‘CJh: htbtgK¥, f]»K’tm BþÆdjLþk ‘Gþæ"ftkz¥, ‘Bþ¾;uµh htbtgK¥, mb:o htb’tmLþk ‘jÎþ htbtgK¥ ylu ct’btk ©e"h ylu btuhtuvk;u vK htbtgK jÏgtk.

øþsht;e & btjK, nrh’tm ’wdto’tm ylu rdh"hu htbtgKle halt fhe.

W’qo & E. 1864btk BþlNe sdLlt: Ïþ~;hu W’qobtk htbtgK håGþk.

Wvhlt Cth;lt rJrJ" Ct»ttbtk hatgujt htbtgKtubtk:e JtÕberf, ðþjme’tm, fkcl ylu fr;Jtmlt htbtgKtult yurNgtle ;ubs Gþhtuvle fuxjef Ct»ttytubtk vK Ct»ttk;htu :gtk Au.