bntMþ’-9 NtbSCd;le Ãþ½gr;:e 27 òLGþythe, 2007 & rJµ-«rmæ" ytvt dedtLþk - m;t"th

sqle nfef; «btKu ftXegtJtzbtk ftXe fw¤ltk mk;tltu Mþhs’uJlu EÐ’uJ btlu Au. vtkat¤btk Mþhs’uJ¤le M:tvlt :gt vAe ;ubltk mb:o mk;tubtk ytvt ò’ht Cd; :R dgt, ;ubltk rN»g ’tlt Cd; n;tk, :nt¤tbtk E.m. 1784:e 1878ltk mbgft¤btk ’tlt Cd;u yt©b M:tvuj. ytv’ft¤u yt©btk yÇgtd;tulu ytNhtu ytv;t, ylu dtgtule muJt fh;tk.

vtr¤gt’Jt¤t ytvt rJmtbK ylu ajt¤tltk ytvt ’tlt cklu øþYCtR n;tk. ytvt rJmtbK htbC¾; n;tk.

ytvt ’tlt f]»KC¾; n;tk, ßgthu ytvt dedt rNJCf; n;tk.

ytb ;tu m;t"th rJ»tu jFÔþk yu mBþ÷ mtbu yksje ytvJt suÔþk fu Mþhs mtbu ytrdgtltk Wòm fhJt suÔþk Au.

yLllu ylu ’tk;lu Juh ntug A;tk ytkdKu ytJlthtk yr;;lu ft¤ò ftZelu "hJe ’ulth fu ’efht Ftkzelu FJhtJe ’ulth "ht;j mtiht»x[le Çþbeltu mtûttðfth Au.

ytvt dedtltu sLb mkJ; 1833btk htbx´cjt dtbbtk :gtu n;tu. rv;tLþk ltb yujigtCd; ylu bt;tLþk ltb MþhigtctR (jtÏþctR) nðþk. ytvt ’tlt vtmu yuf r’Jm bt;t MþhigtctR Ãþºt ‘‘dedt¥¥lu jR yt yt©b (ajt¤t) ytJujtk, ylu ðgtk muJt fhJt jtdujtk.

yuf mbgu ct¤f dedtltk CrJ»glu òuR ’tlt bnthtsu bt;t MþhigtctRlu fÌtwk fu ‘‘;thtu Ãþºt «dx veh :Nu! ylu yt jtufbtk ÃþòNu.¥¥ dedtle rfNtuh Jgbtk s bt;t MJduo rm"tÔgt. ajt¤t dtbbtk buDS X¬h ltbu yuf C¾; n;tk. ;ule r’fheLþk ltb BˤectR nðþk. ytvt ’tltyu mti «:b BˤectRlu fkXe ctk"e n;e. yuf r’Jm ytvt ’tlt «mLl :gt.

dedtlu bt:u vkòu bthe vè rN»g cltÔgt. ylu dtgtule ytSJl muJt fhe ‘‘rdduJ veh¥¥ fnuJtgt.

dedtlu rN»g cltÔgtk vAe, ’tlt Cd;u ytrN»t ytvelu fÌtwk ‘‘cuxt! bthe yt¿tt Au. ðþk yn´:e ò. su søgtyu åþjtle yÂølbtk:e jtuctlle CÇþ Awxu ðgtk dt’e M:tvsu.¥¥ ðgthct’ ytvt dedt øþYle yt¿tt jRlu ajt¤t:e lef¤e ytkct, ybhuje, ctctÃþh, btkztJzt, cdmht, ybhtvh, btjSksJt, atkvhzt, btuxe "thele vtmu ’uJ¤t, atkaR, mhmR ylu ðgthct’ vrhC{bK fh;tk dehbtk ytÔgt.

ytkctsh l’eltk Jnu;tk leh òugtk, yÏþx vtKe ylu jeje JlhtS òuR, ytvt dedtLþk bl «mLl :Gþk.

dtgtu ahJtk Awxe BËfe, åþjtbtk yÂøl au;tÔgtu, ;ubtk:e jtuctlle MþJtm CÇþfe QXe, ctct dedtltu ytðbt htS :gtu. øþY bnthtsle yt¿tt yu "h;e btkltu Ftu¤tu dKe ytkctòh l’elu ftkXu dedtCd;u Íwkvze ctk"e.

yn´ s dt’ele M:tvlt fhe. mkJ; 1865btk yuxju fu yts:e 197 J»to ÃËJuo ytvt dedtyu rJr"J; m;ltu yt"th- m;t"th ltb ytÃGþk.

‘‘mtuX "ò mtuntbKe, ytkctshltk leh,

"ò Vhfu "hble, «dx deduJ veh.¥¥

ytvt dedtyu ßgtk y;e;, yÇgtd;, mtæþ, Vfeh, Õþjt-jkdzt, ftuZegtk ylu h¾;ve;tgtytule muJt btxu æþKe "FtJe n;e, ;u m;t"th ytsu rJµ rJÏgt; ©æ"tltk M:tlf ;hefu "b"bu Au. ftuRle mtbu nt: jkctÔgt rJlt nrh Wvhltk Chtumu ytvt dedtyu muJt atÕþ fhe n;e.

‘m;lt yt"thu¥ :gujtk ftbtulu je"u yt søgtLþk ltb ‘‘m;t"th¥¥ vze dGþk Au. m;ltk yt"thu yzeFb yuJtk m;t"thltk brnbt:e rJµltu Ctøgu s ftuR øþsht;e fu Cth;eg yòK nNu.

yuJe ’k;f:t vK Au fu vtkzJtuyu 13 J»tolt yh½gJtm ’hrbgtl yn´ Jtm fgtuo n;tu, ylu ftihJtu mt:ultk mkck"e; Gþæ" btxu N¾; «tÃ; fh;tk NeJSle Wvtmlt yn´ yt’he n;e. yu rNJj´d ytsug m;t"thbtk Au, sule m;t"thbtk «ðguf bnk;tu «r;htus Ãþò fhu Au.

mbg vmth :;tu dgtu, vtu;tltk SJlft¤ ’hrbgtl ytvt fhbK Cd;lu vtu;tltk W;ht"efthe lebelu ytvt dedtyu mkJ; 1926btk SJ;tk mbt"e je"e. ylu ;u vAe m;t"th ytvt dedtle søgtltk ltbu vK yuxÕþk s bNnwh cLGþk. ðgthct’ mkJ; 1933btk ytvtdedtle mbt"e Wvh fhbK Cd;u ’uJ¤ aKtÔGþk.

mkJ; 1941btk fhbK Cd;ltk Ãþòhe ò’J Cd; ;:t fhbK Cd;ltk btme mbswctRbt (mkswctR)ltk «gítu:e fhbK Cd;ltu Ckzthtu fhJtbtk ytÔgtu, fhbK Cd;ltk dgtk vAe yLþ¢bu htb Cd;, nrh Cd;, jûbK Cd;u W;ht"efthe ;hefu m;t"thLþk dt’eM:tl mkCtéGþk.

jûbK Cd;u rN»g ;hefu NtbSCd;le JhKe fhe, jûbK Cd;ltk dgtk vAe W;ht"efthe ;hefu dt’e mkCt¤lth NtbSctÃþyu Vhe:e m;t"thle søgtLþk ltb ytd¤ J"u yuJt muJtftgtuo fhJt jtøgt. mkJ; 2031lt bnt brnltbtk rJµNtkr; btxu mti«:b jÎþ-Y÷e g¿t fhtÔgtk.

NtbSctÃþle mt:u NtbSctÃþltk CtR btunlctÃþ, ’tbSctÃþ, CebCtR dezt ylu SJhts Cd; ÏËc s yk;&fhKÃËJof, Fk;ÃËJof muJt fhelu Vhs còJ;tk n;tk.

26 swl, 1979ltk r’Jmu NtbSctÃþyu CtrJ dtr’v;e ;hefu SJhts Cd;le ;ejfrJ"e fhe. E.m. 1982ltk yjtntct’ltk fwkCbu¤tbtk NtbSctÃþLþk CÔg MJtd; fhJtbtk ytÔGþk. NtbSctÃþyu fwkCbu¤tbtk v"thujtk ’huf mtæþ-mk;tulu, bntðbtytulu Ctusl fhtJJtltu rlKog ònuh fgtuo. ;u:e NtbSctÃþLþk MJtd; nt:ele ykctze Wvh fhJtbtk ytÔGþk, su øþsht;ltk Er;ntmbtk mJo«:b ’tFjtu n;tu. ;ultk yt ftgo:e m;t"thle søgt ylu NtbSctÃþLþk ltb sd;btk Er;ntmlu vtlu MþJKo yûthu jFtGþk. sultk yt ftgo:e m;t"thltu rJµbtk zkftu hKftÔgtu.

vhkðþ, 23be òLGþythe, 1983lu r’Jmu yt bntl mk; rNhtubKe NtbSctÃþyu ytvKe Jåau:e Jmbe rJ’tg je"e.

ytvt dedtyu M:tvujtu yt lumztu ytsu 197 J»tobtk rJµ-rJÏgt; C¾;-ytM:t ldhebtk VuhJtg dgtu Au. m;t"thltk «;tvu ytmvtmlt htsvht, btKk’egt, ’w"t¤t, c’f, òkçþze, «ubvht ylu rJmtJ’hltu g rJftm :Jt vtBgtu Au. rJmtJ’h:e 7 rf.be.ltk yk;hu zwkdhtle cklu ;hVle "th Jåau "hble "ò Vhf;e ’uFtg ðgtk m;t"th ytJe dGþk yub mbsÔþk.

htusle 60:e 70 suxje yum.xe. cmtu ylu yuxje s Ftlde gtºtt¤w cmtule ytJl-òJl hnu Au. m;t"th sJt btxu swltdZ:e x[ul vK b¤u Au. swltdZ:e m;t"th 51 rf.be. Au. swltdZ- ’ujJtzt x[ul mJthu 7.10 Jtøgu Wvzu Au. m;t"th 9 Jtøgu vntukatg Au. vtAt ytJJt btxu ’ujJtzt-swltdZ x[ul m;t"th:e mtksu 6.45 Jtøgu Wvzu Au ylu htºtu 8.30 Jtøgu swltdZ vntukae Nftg Au.

yth;e Ju¤t vtu;tltk rNkdzt :fe ldtYk Jdtzlthe ‘ltdhe¥ Cukmle fwFu sLbujtk ‘nh¥ ltbltk vtzt vehu :tuztf J»ttuo vnujtk 21-7-1993lt ©tJK Mþ’e-2lt htus mJthu 6.30 fjtfu SJljejt mkfuje je"e.

fnuJtg Au fu yt vtztlu ftuRyu f;jFtlu btufje ytÃgtu n;tu, ðgthu f;jFtltbtk cjeyu az;tk mbgu ;ubltk m;lt xuf:e ftvJtle ft;h vK ðËxe dR n;e. ;ubltu yt vhatu òuR ;ublu ðgtk:e Vhe:e m;t"th btufÕgtu n;tu, ylu ;ule btVe btkde n;e. fnuJtg Au fu yuf JF;u yt vtztu vtu;tlt BþFu:e «CwLþk ltb ju;tu n;tu. ytlu to’ fh;tk m;t"thbtk yuJe ceS ftuR ltuk"vtºt Dxlt cle l:e.

m;t"thltu brnbt

m;t"thle yt søgtbtk htuxjtu htbMJYv Au ßgtk ’uJtJt¤tu ftuR ’wc¤tu l:e. yn´ julthlu Fch l:e fu ’ulth ftuK Au? yn´ Ftlth htb Au, ylu FJztJlth vK htb Au. ytvt dedtLþk yn´ mntg vtºt Au, J»ttuo:e yn´ fktR ÏËxðþk s l:e. m;T yvhkvth Au, mðmkd ybtv Au, yLl fwcuh Ckzth Au. ylu ’tl ylht"th Au, sultu brnbt yvth Au, yuÔþk yt ‘‘m;-yt"th¥¥ Au.

m;t"thltu JneJx fhtuztubtk Au, vhkðþ yn´ ftuR atuvztu, hme’ fu Ft;tJnele sYh vz;e l:e. m;lt yt"thu s cæþk atju Au. ylu yuJtu atuÏFtu rnmtc Au fu, ‘‘SJ Ft;u W"th ;u rNJ Ft;u sbt¥¥ cMmtu J»ttuo:e ftuR vuZe Jdh atuvzu atj;e ntug ;tu ;u s yuf abðfth Au!

yn´Lþk mti:e btuxwk ytf»toK mkægt yth;eLþk hnu Au. dtu¤le fztR suJztk, bmbtuxtk ldthtk ylu ’tuZ bK Jslltu rv;¤ltu Dkx "K"KJt btkzu ;u mt:u s mJtrfjtu De ylu mJt Nuh jtuctl (æËv) mt:ule yth;e jR m;t"thbtk bnk;tu ’huf ’uheyu s;tk ntug ðgthu yuÔþk s jtdu òKu ftuR òude "bole bmtj jR ft¤sqde ytr"-Ôgt"elu CMb fhJt sR hÌttu Au! m;t"thle yth;eltk ’Nol fhJt yu Sk’deltu yuf jntJtu Au. ytJtk ’Noleg ©æ"tltk M:tlfu jtC juJtu yug mtiCtøg Au.