ytÍt’e b¤;t ydtW yÂM;ðJbtk ytJuje
Cth; ylu ctkøjt’uNle vtuMxus MxuBÃm

E.m. 1840btk d{ux rc{xlu ’wrlgtle mti «:b vtuMxus MxuBv «ftrN; fhe ;u vAelt J»ttuobtk mbd{ Gþhtuv ;:t ’wrlgtlt yLg ’uNtubtk xvtj rxrfxtuLþk «ajl NY :Gþk. yurNgtbtk vtuMxus MxuBv «ftrN; fhJtle vhkvhtltu «thkC ytvKt ’uNbtk:e :gtu n;tu. RMx RÂLzgt fkvlele mhfthu 1852btk ‘rmk"ztf¥ hsq fhe n;e. ;ultu Wvgtud rmk" rzMx[e¾x ÃËh;tu bgtor’; n;tu. ’uNÔgtve "tuhKu vtuMxus MxuBv «ftrN; fhJtltu rmjrmjtu 1854btk NY :gtu su ytÍt’e b¤e ðgthct’ vK òhe hÌttu. ntjbtk ‘mkGþ¾; ht»x[ mkD¥ (UNO) lt mÇgv’u ltuk"tguj ’huf MJ;kºt ’uN ‘GþrlJmoj vtuMxj Gþrlgl¥ (UPU) ltu mÇg Au. ’huf ’uNu cnth vtzuje xvtj rxrfxtu ’wrlgtlt lfNtbtk ;ult MJ;kºt, mtJoCtirbf Ctidturjf yÂM;ðJle ytu¤F ytvu Au.

ytvKt ’uNlt ztf rJCtd îtht «ftrN; MxuBv fuxjtud yLþmth MJ;kºt Cth;le mti «:b vtuMxus MxuBv 1947btk «ftrN; fhJtbtk ytJe. vhkðþ, ;u ydtW 1943btk lu;tS MþCt»tak÷ ctuÍu hauje ’uNle ytÍt’e rJNule ònuht; fhe åËfuje ytÍt’ rnk’le yM:tge mhfth îtht sbolebtk Avtguje xvtj rxrfxtu «ftrN; fhJtbtk ytJe åËfe n;e ! rnk’wM;tlbtk:e vjtgl fhe åËfujt lu;tS ctuÍu hauje ytÍt’ rnk’ Vtuslt luð\ðJ nuX¤le ythÍe nfqb;u ’wrlgtbtk mlmle VujtJe ’e"e n;e. 21be ytp¾xtuchu 1943lt htus rmkdtÃþh Ft;u:e rnk’le ytÍt’e rJNule ònuht; fhe ’e"e n;e. òvtl mrn; rJµlt lJt ’uNtuyu lu;tSyu hauje mhfthlu btLg;t «’tl fhe ’e"e n;e. ceswk rJµ GþØ òhe nðþk. ytÍt’ rnk’ Vtusu ytk’tbtl-rlftucth xtÃþytu Wvh fçòu fhe je"tu n;tu. yt vAe cbtole mhn’ ytu¤kdelu VtiSytu RBVtj Mþ"e vntukae dgt n;t. ;uJtbtk yatlf yuf J¤tkf ytÔgtu. rbºt ’uNtultu Bþftcjtu fhe hnuje òvtle multyu 1945lt ytpdMxbtk mbvoK fhe ’eæþk sult vrhKtbu ytÍt’ rnk’ Vtisu veAunX fhJe vze. yt vAe lu;tS rJµlt htslir;f hkdbka Wvh:e yatlf dtgc :R dgt sult fthKu ctS vÕxtE dE. ytÍt’e ytJe vK btuze ytJe ylu sw’t btduo ytJe. ytÍt’ rnk’ VtusLþk rflthu ytJuÕþk JntK yatlf zqce dGþk vhkðþ lu;tSlt luð\ðJ nuX¤le mhfthu «ftrN; fnuje rxrfxtu btusq’ n;e. 1947btk ’uN FhuFh ytÍt’ :gtu ðgthct’ ytÍt’eltu ÃþhuÃËhtu gN Ftkxe sJtLþk RåA;e ftukd{um mhfthu yt rxrfxtule ltuk" Mþæ"t je"e ln´.

ctkøjt’uNle ctc;u yt:e WÕxwk clJt vtBGþk nðþk. vtrfM;tl yÂM;ðJbtk ytÔGþk ðgth:e s j~fhlt vkòce ybj’thtult yðgtath JuXe hnujt ÃËJo vtrfM;tllt ckdCt»te jtuftuyu 1970btk gtuòguje åËkxKeytult yk;u 169btk:e 167 cuXftu Wvh NuF BþSçþh hnubtllt luð\ðJ nuX¤le yJtbe jedlt Wbu’Jthtulu S;tzelu vtu;tle ;tft;ltu vhatu ’uFtze ’e"tu n;tu. yt ct’ ;tltNtntuyu yðgtathLþk «btK J"the ’eæþk ðgthu ‘yJtbe jed¥ ylu ‘Bþ¾;Jtrnle¥yu vtrfM;tl mt:ult mkck" rJåAu’le ònuht; fhe ’e"e n;e. yJtbe jed mhfthu ðgthu ytX vtuMxus MxuBv «ftrN; fhe n;e. ntjbtk ctkøjt’uNbtk ‘vtuRNt¥ ylu ‘xtft¥Lþk ajK Au, vhkðþ ;u mbgu ‘vimt¥ ylu ‘Yrvgt¥Lþk ajK nðþk. ’m vimt:e ’m Yrvgt Mþ"elt BËÕgtubtk Bþr÷; ykr;b rxrfxbtk ‘mvtuxo ctkøjt’uN¥ jFtK AtvJtbtk ytÔGþk nðþk. rJµ mb:ol ylu ltKt Ckztu¤ bu¤JJt btxu hsq fhJtbtk ytJuje ytX vifele yuf rxrfxbtkltk ctkøjt’uNlt ht»x[æJsbtk ’uNlt lfNtltu vK mbtJuN fhtgtu n;tu. ntjbtk ctkøjt’uNlt æJsbtk lfNtu l:e. ;ubtk nJu MËhslt «;efYv jtj dtu¤tu s òuJt b¤u Au. Mfqjlt ct¤ftu btxu ht»x[æJsLþk raºt ’tuhJtLþk Bþ~fuj sKt;t vtA¤:e ‘luNlj Vjud¥btk:e ‘buv¥lu ’qh fhJtbtk ytÔgtu n;tu. jkzlle ‘Vtuhbux RLxhluNlj rm¾âwrhxe r«Lxmo¥ ltble r«ÂLxkd yusLmeyu Atvuje yt rxrfxtule rzÍtRl jkzlbtk Jmujt rcbj btrjf ltblt yuf RÂLzgl d{trVf rzÍtRlhu ;igth fhe n;e. ctkøjt’uNle ytÍt’e ydtW «ftrN; fhJtbtk ytJuje yt rxrfxtult btfuorxkd muLxhtu jkzl ylu fjf•ttbtk QCt fhJtbtk ytÔgt n;t. rxrfxtult JuatKbtk:e vtrfM;tllt j~fh mtbu jz; ytvJt btxu NuF BþSclu FtMþk yuÔþk Ckztu¤ b¤e dGþk nðþk.

xqkf mbgbtk ctkøjt’uN FhuFh ytÍt’ :gtu ylu ;uKu yJtbe jedlt luð\ðJ nuX¤ s ytÍt’e bu¤Je. ytÍt’e ct’ ckdt¤e ;:t ykd{uSbtk Bangladesh Liberated yuJe ytuJh r«Lx mt:u vtuMxus MxuBvmLþk Ãþl«ftNl :Gþk nðþk. yt rxrfxtulu ctkøjt’uNlt ztf rJCdu ‘MxuBv fuxjtud¥btk vK M:tl ytÃGþk Au. òu ytÍt’e btuzu:e ytJe ntu; ylu yJtbe jedle lu;tdehebtk ln´ vhkðþ ;u rmJtglt ceò ftuE htsfegvûtlt luð\ðJbtk ytÍt’e b¤e ntu; ;tu ytÍt’ rnk’ Vtusle ythÍe nfqb;u hsq fhuje rxrfxtule btVf yJtbe jedu «ftrN; fhuje yt vtuMxus MxuBÃmle vK ftuEyu ¾âtkg ltuk" je"e lt ntu;.