Rkx ylu Rbth;

‘fåAztu cthu btm¥ btxu atj;tu yrJh; Ãþhw»tt:o
Wvh ytftN YXuÕþk ylu leau "h;e æË{su !

ht»x[rv;t bntðbt dtk"e:e ht»x[vr; yç’wj fjtb Mþ"e mnwyu d{tbrJftmltu mk’uN ytÃgtu Au. bntðbt dtk"eyu dtbztkytu ;hV vtAt VhJtltu mk’uN ytÃgtu. GþdBËr;o Jt;tofth hbKjtj ’umtE ‘d{tbjûbe¥ lJjf:t îtht yu rJathlu f:tYv ytÃGþk. ’uNlt J;obtlvºt ht»x[vr; yu. ve. su. yç’wj fjtbu ‘dtbztbtk Nnuhtu suJe mdJztu ntug¥ yuÔþk M˺t ytÃGþk.

d{tbtuØthltu mk’uN mtfthYvu òuJt bégtu fåAle ©e rJJuftlk’ rhmao yuLz x[uRrlkd RÂLMxxGËxbtk. yt mkM:tyu dtbztytult lJrlbtoKlu btxu btirjf, Ji¿ttrlf ylu y:td ÃþY»tt:o fgtuo. J¤e yu dtbztytubtk vK fåAlt fu ßgtk m;; btlJelt neh ylu Fbehle fmtuxe fhu yuJe yuf cu lrn, vK ytV;tule vhkvht ytJ;e hnu Au. ’w»ft¤ yu JthkJth ÃþlhtJ;ol vtb;e Dxlt Au. yule Fthe sbel mnusu Wðvt’f;t "htJ;e l:e. yult s¤Mºttu; ÏËxe hÌtt Au. vtKele «tÂÃ; yu s yule «òltu vhb SJl Ãþhw»tt:o dKtg Au. buDhtò yn´ ;tu nkbuNt YXujtu hnu;tu ntug Au, vK JtJtÍtuztk (1999) ylu "h;efkv (2001) vK yt "h;e vh rJltN Juhu Au. ytJu mbgu FbehJk;e fåAe «ò yultu mtbltu fhu Au. nbKtk Mþ"e ;tu ytftNbtk:e ytvr•t ytJ;e n;e, vK JtJtÍtuztk ylu "h;efkv suJe Dxltytuyu "h;e vh:e ytvr•t JhmtJe Au. ytJe vrhÂM:r;btk FbehJk;t ‘fåAe btzwk¥le jtufN¾;lu mkdrX; fhe d{tbÃþhw»tt:oltu bntg¿t ©e rJJuftlk’ RÂLMxxGËx fhe hne Au. fåAle "h;elu ytu¤Felu ylu yult vgtoJhKlu vthFelu ÃËJuo ©e dturJk’SCtE ©tuV ylu yðgthu ©e ftkr;mul ©tuV J;llt Wðf»to btxu MËÍChe ’eDo÷rÐ:e, fwN¤ ytgtusl:e ylu Ji¿ttrlf Zcu Wfuj Ntu"elu fåAlt vtKe- ;hMgtk dtbztytulu vtKeJk;t cltJe hÌtt Au.

1970lt ’tgftlt «thkCu jtufltgf sg«ftN lthtgKlu Ïgtj ytÔgtu fu vrùbe y:oNtMºt ytvKt ’uNlt rJftmlu btxu fthd; ln´ leJzu. BËzeJt’e mbtshalt ntug fu mtBgJt’e rJath"tht ntug, vhkðþ yubtk fuL÷ M:tlu btlJ ntuJtu òuEyu. btlJ;tJt’Lþk brnbtdtl ntuÔþk òuEyu yultu yCtJ nNu ;tu Cth; ’uN Fht y:obtk rJftm mt"e NfNu ln´. Cth;u yt c"t Jt’tu:e sw’e he;u btlJ;tJt’lt yt"thu vtu;tltu rJftm fhJtu vzNu ylu ;u btxu ’uNlt W¼tudø\ntuyu vnuj fhJe vzNu.

bntðbt dtk"eSyu ytvuje x[MxeNevle CtJlt ;tu ytvKe vtmu n;e. dtk"eSyu fÌtwk nðþk fu, ‘"rlf jtuftu vtu;tle "l’tuj;lt ;:t vtu;tle y¬j nturNgthelt ylu ytJz;lt x[Mxe clelu hnu ylu mbtsle muJtlu y:uo ;ultu Wvgtud fhu.¥

bntðbt dtk"eSltu yu yt’No jtufltgf sg«ftN lthtgK ylu yublt dtZ rbºt dturJk’SCtE ©tuV vtmu n;tu. dturJk’SCtElu yu Jt; MvNeo dE ylu vtu;tlt W¼tudø\nlu yu r’Ntbtk ytd¤ "vtJJtltu rlKog fgtuo. BþkcElt ceò fuxjtf W¼tudø\ntu mt:u rJathrJbNo :gtu. yt mk’Cobtk mk; rJltuctSLþk btdo’Nol bu¤JJtLþk mnwlu Wra; jtøGþk. 1973lt rzmuBchbtk mk; rJltuctSyu cu r’Jm BþkcElt W¼tudvr;ytu btxu Vt¤Ôgt. yt mbgu mk; rJltuctSyu W¼tudvr;ytulu Ïgtj ytÃgtu fu ytvKe mkMf]r; ytxjt c"t rJ’uNe yt¢bKtu ylu ytxje c"e jtkce øþjtbe Jåau xfe hne Au yuLþk fthK ~þk ? yubKu fÌtwk fu, ytvKt mbtsbtk bntsl vhkvht n;e. yu sJtc’th Jzejtult fthKu btlJ mbts Mþhrût; ylu ytct’ hÌttu. nJu ’uNlt rJftm btxu ftb fhÔþk ntug ;tu J;obtl mbglt ø\nW¼tudtuyu bntslv’ NtuCtJÔþk vzNu. yt bntsltuyu jtuftuLþk ftb jtuftule mt:u b¤elu fhJtLþk hnuNu. ’huf mbtsbtk rJîtltu ylu mßsltu ntug Au. yubLþk btdo’Nol jElu yt ftb fhÔþk òuEyu.

mk; rJltuctSle NeF dturJk’SCtE ylu ftkr;mulCtElu MvNeo dE. rJltuctSyu fåAlu yubLþk ftgoûtuºt cltJJtLþk fÌtwk. ßgthu ftkr;mulCtElu fÌtwk, ‘‘mbd{ mbtsle «dr; btxu yt s hM;tu Au. ’tgftytu Mþ"e ©Øt htFelu ftb fhJtLþk hnuNu, btdo c;tJltht Cturbgtytu ylu mt: ytvltht mt:e’thtu b¤e hnuNu.¥¥

yu J»to fåAbtk ’wft¤Lþk J»to nðþk. ’tl fhJt:e dhectulu yuft’ brnltle htuxe b¤u, vhkðþ yn´ ;tu yuÔþk ftb fhÔþk nðþk fu dhec MJgk ò;bnul;:e SJlCh htuxe ylu ytSrJft bu¤J;tu hnu.¥¥

d{tbtuØth btxu mti:e vnuje Jt; dtbztlu mbsJtle n;e, yt:e vnujt fåAle "h;eltu ylu yule vhuNtleltu yLþCJ fgtuo. fåAbtk ytJuje sw’e sw’e mkM:tytult ftgtuoltu rJath fgtuo ylu yuble mt:u cumelu «§tu mbsJtltu «gí fgtuo. yt «Jtmlu fthKu su ytu¤F b¤e ;u fåAle rJNt¤ ÇËrb yuLþk v~þ"l, MËft«’uNle JlMvr;ytule. fåA yuxju ytb ;tu hK ylu ’rhgt Jåaultu «’uN, vhkðþ yt «’uNbtk su «tÃg nðþk yultu gtuøg yÇgtm fhelu «dr; mt"Jtltu rJath fgtuo.

fåA vtmu cntu¤wk v~þ"l nðþk ylu yult ÔgJmtgbtk yuf bn•Jltu ÔgJmtg v~þvtjlltu n;tu. «tKrdrh dtiMJtbeyu ;tu ytltu brnbt fh;tk jÏGþk Au,

‘‘hne lum ctk"e sntk btj"the

ahu dtg lu CukNlt sq: Cthe,

’n´, ’q" lu æ\;le buh ò½þk.

ynt ! fåAle Ctublu ~þk JFt½þk !¥¥

ytJt fåAbtk DKe vtkshtvtu¤ n;e. yt «’uNbtk btuxu Ctdu yA;le vrhÂM:r; hnu;e ntuJt:e btj"theytu, Fuzq;tu ylu v~þvtjftu ßgthu v~þytulu vt¤Jt ymb:o cl;t, ðgthu ;ulu vtkshtvtu¤btk BËfe ytJ;t n;t.

E.m. 1952btk vkrz; lunhwyu btkzJe vtkshtvtu¤le Bþjtft; je"e n;e. Cth;lt Jzt«"tlu ftuE vtkshtvtu¤le Bþjtft; je"e ntug ;uJtu f’ta yt yufbtºt rfMmtu nNu ! yt vtkshtvtu¤btk dtgtu n;e. W¼tud ûtuºtu mV¤;t bu¤Ôgt ct’ ctJlbt J»tuo ftkr;mul ©tuVu W¼tudle sJtc’the yLþslu mtukvelu fåAlt Wðf»to btxu «Jtm NY fgtuo. ftkr;mulCtElt ÃËJoòu mtnm btxu òKe;t n;t. yublt ’t’t fhml’tm fÕgtKS ylu yublt ltlt dtCSCtE cth J»tole Wkbhu JntK vh aZelu rJ’uN fbtJt dgt n;t. yu s mtnm ftkr;mulCtEyu ’tFÔGþk. yuftJlbtk J»tuo mk; rJltuct mt:u bu¤tv :;tk rJltuctSyu yublu fÌtwk fu nJu ;tu ;bu Jtl«M:e fnuJtJ. Jtl«M:eltu y:o yu Au fu, vtu;tlu btxu f~þk l fhu, vK ceòlu btxu ftb fhu. yu su dtbzwk vfze ju, ;u dtbzwk mtaJu, vK ðþk ;tu ytÏþk fåA vfze jusu.¥¥

ylu ytFt fåAltu rJath fhlth ‘ftft¥lt Ôntjmtugt ltbu òKe;t yuJt fboNej, rJ¿ttrlf ylu JtM;rJf yrCdb "htJltht ftkr;mulCtEyu lJmsolle vnujYve AtKlt Wvgtudlu mbsJtLþk NY fGþO.

;uytu òK;t n;t fu, ytvKt d{k:tubtk jÏGþk Au fu, AtKbtk jûbeltu Jtm Au, vhkðþ yu jûbelt Jtmlu Ji¿ttrlf vØr;yu mtrc; fhJtltu vzfth yuble mtbu n;tu.

vtu;tlt W¼tudle juctuhuxhebtk ftb fh;t btR¢tuctgtujtursMx cullu ftkr;mulCtEyu vtu;tle Jt; fhe. AtKbtk jûbeS ntuJtle Jt;lu òKelu yu cnullu vK rs¿ttmt òde. ftkr;mulCtE BþkcEle yuf dtiNt¤tbtk:e :tuzwkf ;tsw AtK jE ytÔgt ylu yuf vu:tujtursMxle ÷rÐyu AtKltu Qkztu yÇgtm NY fgtuo. :tuzt mbgu yuLþk ;thK b¤;tk ytlk’- ytlk’ J;eo dgtu yubKu ò½Gþk fu yuf d{tb ;tò AtKbtk yk’tsu yuf ycs:e J"thu 16 «fthlt yðgk; Wvgtude MËûbSJtultu Jtm Au. yublt blbtk yuf lJtu rJath òøgtu. bu¤JK ltkFJt:e ’q"Lþk ’ne :tg Au. yu ftb vK MËûb SJtu fh;t ntug Au ylu yu SJtu vtu;tlu btVf ytJu ;uÔþk Ctusl b¤u ;tu m;; Ô\rØ vtb;t ntug Au. ;tu yt ;tò mtht AtKLþk bu¤JK ltkFelu yt Wßsz "h;elu Wðvt’f l fhe Nftg ?

vAe ;tu AtK rJNu Ntu"-mkNtu"l atÕgtk. sbel yt MËûb SJtu "htJ;e ntug, yu fuxje c"e mB\Ø clu. fblmecu furbfj Ft;h:e yt ftb fhJtbtk ytJðþk nðþk. NYyt;btk ;tu ytv½þk ftb atÕGþk vhkðþ furbfj Ft;hlu fthKu mthe sbel hmfm rJltle cle dE. ftkr;mulCtE ylu yublt mt:e’thtuyu mh¤;t:e «tÃ; aeòultu yÇgtm fhJtLþk rJatGþO. mtbtLg he;u ftuE gtuslt :tg ðgthu yu aes ytmvtmbtk «tÃg Au fu y«tÃg Au yu rJathJtbtk ytJðþk l:e. yn´ ln´ ntug ;tu ytgt; fhe jE~þk yuÔþk rJathtg Au, vK ftkr;mulCtEle rJath"tht sw’e n;e. yublu ;tu fåAle ÇËrb ylu fåAle «f]r; vgtoJhK btxu su ytvu yubtk:e lJmsol fhÔþk nðþk.

yubKu òuGþk ;tu fåAbtk DKe yLþðvt’f sbel Au. ZtuhZtkFh vK DKtk Au ylu ;u:e Ítz-vtk’zt ylu ÍtkFht DKt b¤u Au. sbellt ltlfzt xwfze vh yubKu yt «gtudltu «thkC fgtuo ytle vtA¤ nuðþ yuJtu fu yuf ltlfzt xwfztbtk mV¤;t b¤u, ;tu mt:eytultu ytðbrJµtm J"u ylu ceòlu mbòJJtLþk mh¤ clu. yubKu Ítz-vtk’zt- ÍtkFhtltu fahtu Cudtu fgtuo. yubtk MËûb SJtu "htJðþk AtK ltkÏGþk.

sw’t sw’t ce JtÔgt ylu Fthwk vtKe ntuJt A;tk yu MËûbSJtule b’’:e yu ce Qøgt ylu ytFe sbel nrhgt¤e cle dE.

vnujtk dtb jtuftulu yt sbel V¤÷wv fhJtle Jt; fh;t ðgthu ;uytu QCt :E s;t n;t. ytJe Fthe ylu Wßsz sbelbtk :tg ~þk ? mhfthe Fu;eJtze Ft;tyu vK yt sbelltu Ftm ftuE yÇgtm fgtuo lntu;tu. J¤e nrhgt¤e ¢tkr;ltu lt’ ntuJt:e c"u furbfj ylu vurMxmtRzle ctujctjt n;e vK ftkr;mulCtEyu ßgthu JtM;rJf «gtud c;tÔgtu ðgthu ;uytuyu yt «gtudlu yvltJe je"tu. ytbtk:e yublt blbtk yuf lJtu rJath òøgtu fu su rJM;th btxu jtC’tge l ntug ;u rJ¿ttl l fnuJtg. su fkE jtC’tge clu ;u ftbLþk dKtg ylu ;u:e fåAle Ztuhtu vK Ft;t l ntug ;uJe JlMvr;ytu, fahtu ylu AtKbtk:e yubKu sbelle Wðvt’f;t J"the.

ytsu ’uNbtk Fu;e Ftuxltu "k"tu cle Au ylu Fuzq;tult ytvDt;tu yu htursk’e Dxlt cLgt Au ðgthu fåAle "h;ele Wðvt’f;t yt mkM:tyu ylufdKe J"the ’e"e Au.

yt «gtudtubtk DKeJth rlhtNt mtkvzu Au ðgthu mk; rJltuctlt Nç’tu ftkr;mulCtElu «uhKtYv clu Au. rJltuctSyu yublu fÌtwk nðþk, ‘‘atux´ hnusu.¥¥ fuxjeg rlhtNt, n;tNt ylu rJV¤;tytu b¤Jt A;tk ;uytu ftgobtk atukxe hÌtt Au lu yk;u mV¤;t vtBgt Au.

ytsle Jt;

ct’Ntn & cehcj, Cth;lt Nt Fch Au ?

cehcj & sntkvltn, W•th«’uNlt BþÏgbkºteLþk ltb Bþjtgb Au, vK Ó’g:e DKtk fXtuh Au.

ct’Ntn & fub, cehcj ?

cehcj & sntkvltn, yu r’Õne sE Nfu Au, vK lSf ytJujt ltuguztlt rlXthe dtblt ’w&Fe- dhec jtuftult Bþjtgb r’j vh jtdujt fthe Dt YÍJJt sE Nf;t l:e, rcathe.