RlmtRz Mxtuhe

rlJtoal-m’lbtk fuÃxlltu òMËm

BþÏg rlJtoal ytGþ¾; yul.dtuvtj MJtbelt «gítu ;tu ;uJt n;t fu< vkòc, W•thtkaj ylu brKÃþhbtk gtuòlthe åËkxKeytule ;theFtu ykdu mkÃËKo øþÃ;;t hnu. vhkðþ, rlJtoal m’lbtk s hnujt vkòclt BþÏg bkºte fuÃxl ybheL’h mkDlt yuf òMËmu mbd{ nfef; ‘jef¥ fhe ’e"e. yt:e s< åËkxKeytu ònuh :tg ;u ÃËJuo s< vkòc mhfthu, jtuftulu jtuCtJJt btxu< åËkxKe ytath-mkrn;t ybje clu ;u ÃËJuolt btºt :tuzt s fjtfu< fuxjegu mJj;tu ònuh fhe ’e"e.

mtbtLg;& BþÏg åËkxKe fbe~lh åËkxKe ;theFtu AuJx Mþ"e øþÃ; htF;t s ntug Au ;u he;u yul.dtuvtj MJtbeyu vK yt ;theFtu øþÃ; htFe n;e. J¤e, ;uytu òK;t s n;t fu rlJtoal m’lbtk vK ftukd{umltu yuf ‘òMËm¥ ftb fhe hÌttu Au ylu ;u< Qåa yr"fthe vK Au. yt:e s ;ubKu ;ublt yuf yLg yr; rJµtMþ yr"fthelu mt:u htFe< yt åËkxKe ftgo¢b ;igth fgtuo n;tu. ;u:e ;ubKu yuf ;hV ftukd{umle EåAt «btKu btaole bægCtdbtk, ;tu ceS ;hV vtu;tle RåAt «btKu Vuçþ{ythelt bægCtdbtk åËkxKeytu gtuòg ;u «fthu åËkxKe ftgo¢b ;igth fgtuo n;tu.

yn´ bn•Jle Jt; ;u Au fu< m•ttJth dr; rJr" «btKu< ;ubKu, (yul.dtuvtj MJtbeyu) yLg cu RjufNl frb~lmo (rlJtoal ytGþ¾;tu)ltu mkvfo mt"e mbd{ ftgo¢blu ytFhe ytuv ytvJtu òuRyu. yt cu rlJtoal ytGþ¾;tu Au< lJel atJjt ylu yum.Jtg.fwhuNe mns he;u s lJel atJjtyu ftukd{umle EåAt «btKu btao brnltlt yk; Ctdbtk yt rJ"tlmCtytule åËkxKeytu gtusJt btºt MËal s ln´, ytd{n vK htÏgtu. ßgthu yum.Jtg. fwhuNeyu ;xM: JjK ’tFÔGþk nðþk. vhkðþ, dtuvtj MJtbeyu, atJjtle ’jejtu yMJeftgo dK;tk fÌtwk nðþk fu< vkau W•th «’uNle åËkxKeytult btuxt vzfthlu vntukae J¤JtLþk Au ylu ;u btxu ;ule Wvh jûg ftuÂL÷; fhÔþk s vzu ;ub Au. yt:e, vkòc, W•thtkaj ylu brKÃþhle åËkxKeytu btxu yt ;theFtu rlrù; fhJtbtk ytJe Au.

yt rlKog ytFhe rlKog Au ;bu ò½gt vAe blbtunl mhfthu s sublu yuf ‘rlJtoal ytGþ¾;¥ ;hefu rlGþ¾; fhtÔgt n;t, ;uJt åËkxKe frb~lhu (rlJtoal-ytGþ¾;u) ðþ;o s, ;ublt rbºt ybhuL’h rmkDltu mkvfo mtægtu ntuJtLþk vK òKJt béGþk Au. yt:e åËkxKeytu m•ttJth he;u ònuh :tg ;u ÃËJuo s vkòclt BþÏgbkºte fuÃxl ybhuL’h rmkDu, b;’thtulu jjatJu ;uJe fuxjeg ytr:of ylu ltKtkfeg ònuht;tu fhe ’e"e n;e.

yt mt:u ;u vK vtfwk cle dGþk Au fu< ºtKu htßgtubtk åËkxKeytu mkvLl :R òg vAe< W•th «’uNbtk vK yur«jlt yk;btk fu bult «thkCbtk åËkxKeytu gtuòNu. fthK fu< W•th «’uNbtk åËkxKeytu gtusJt btxule ytfhe ;theF 14be bu Au.

W.«.ltftukdesltule fmtuxe

W•th «’uNlt Jhe»X ftukd{ume lu;tytu btxu nJu yÂøl-vheûttltu mbg ytJe dgtu Au. JtM;Jbtk ;uytu, åËkxKe-Gþæ":e ;tu ’qh s hnuJt btd;t n;t vhkðþ ftukd{umlt ‘GþJhts¥ htnwj dtk"eyu ;ublu åËkxKe jzJt btxu s yt¿tt fhe ’e"e Au ylu vtu;tle ;tft; ’NtoJJt ytnJtl ytve ’eæþk Au yt:e, W•th «’uN ftukd{um mrbr;lt «BþF mjbtl ÏþNeo’:e NY fhe btunmelt fezJtE ylu, mksg rmkn Mþ"e mti ftuE mjtb; cuXftu Ntu"Jt yn´:e ;n´ ’tuz"tb fhe hÌtt Au.

fblmec Jt; ;tu ;uytu btxu ;u Au fu< W•th «’uNbtk ftukd{um btxu Ftm ftuE mjtb; cuXftu s hne l:e. rJNu»t Jt; ;tu yu Au fu< mturlgt ylu htnwj dtk"e cklule jtufmCtle cuXftubtk ytJujt rJ"tlmCt rJM;thtubtk vK ftukd{umle ÂM:r; yðgk; rlco¤ cle dR Au.

ceS ;hV ;ub vK òKJt béGþk Au fu< W•th «’uNle åËkxKeytu btxultu nJtjtu m•ttJth he;u vtu;tlt ‘GþJhts¥lu mtukvJtle yrlåAt A;tk< ÇËrbd; JtM;rJ¾;t ;u Au fu htnwj dtk"e s yðgthu ’uNltk yt mti:e Jæþ JM;e "htJ;tk htßgle rJ"tlmCtle åËkxKeytultu nJtjtu mkCt¤e je"tu Au. AuÕjtk cu yuf mÃ;tntubtk ;tu ;ubKu fuxjtgu xefex-JtkåAwytult RLxhÔGË jR je"t Au.

mtah ynuJtjltu vzDtu Jtr»tof yk’tsvºtbtk vzNu &

ytJ;eftjlt mbtath ytsu ytveyu Aeyu2007-08ltk Jtr»tof yk’tsvºtbtk ‘rhÍJuoNl¥Lþk rJ»tt½þ ’uFt ’uJtLþk s Au.

W•th «’uN rJ"tlmCtle åËkxKeytu jûgbtk htFe< BþMjeb b;tu Wvh ægtl fuÂL÷; :R hÌtwk Au. yt:e s ;u yk’tsvºtbtk jÎþbr;lu yLËfq¤ hnu ;uJe mFtJ;tu òuJt b¤Nu. ;uxÕþk s ln´ vhkðþ, cuLftu ylu ltKtkfeg mkM:tytulu vK sKtJJtbtk ytJNu fu< ;ubKu BþMjeb mbtslu Jæþlu Jæþ mntgÇË; :Ôþk.

ytÔþk 1970lt ’tgftbtk vK cLGþk nðþk ;u, mbgu d{tbeK-sl;t Wvh jûg fuÂL÷; fhJtbtk ytÔGþk nðþk ylu cuLftu ;:t ltKtkfeg mkM:tytulu Awèu nt:u< d{tbeK sl;tlu ltKtk JnukaJt sKtJe ’uJtbtk ytÔGþk nðþk, yt mt:u ;uJe vK MËalt (øþÃ; he;u) ;u mkM:tytulu vntukatzJtbtk ytJe n;e fu d{tbeK sl;tlu ytvJtbtk ytJujtk "ehtKtu vtAtk bu¤JJt btxu cnw ‘;fjeV¥ l juJe. yt vAe ytNhu ºtKuf ’tgft ct’ Vhe yuf JF; ytJe s ÍqkcuN WXtJJtbtk ytJe hne Au< Vfo btºt ;uxjtu Au fu< yt JF;u jÎþbr;ytulu jûgbtk htFe ;ublu mkðþÐ htFJtbtk ytJNu. ;ublu s ’huf «fthle mJj;tu btxu yd{;t yvtNu.

htsu ’u vks mtj & yiN, fiN ytih ;iN &

vtu;tlt øþÃ;ahtu îtht Cju vr;gtjtlt ÃËJo bnthtò ybhuL’h rmkDu åËkxKele ;theFtu ydtW:e s òKe je"e ntug ylu jtuftulu Awèu nt:u ytr:of mJj;tule ÕntKe fhe ntug< vhkðþ vkòcbtk yftje ’¤ ylu Ctsvu ;uble mtbu schsM; btuhat btkze s ’e"t Au.

åËkxKeytubtk ftble Jt;tu fhJtltu ;tu mbg s ntu;tu l:e< vhkðþ ;u mbg lthty7tultu Au. ytJtu yuf schsM; lthtu yftje-’¤/Ctsv Gþr;yu yt ÃËJo bnthtò btxu Ntu"e ftZTgtu Au. yt lthtu Au & htsu ’u vks mtj & yiN, fiN ytih ;iN yuxju fu bnthtòltk (Ntmlbtk) vtka J»to & yiN= yuN-ythtb, fiN (fuN) = C{Ðtath ylu ;iN = ;tuAztE.

vkòc mtbtLg;& C{Ðtath btxu ;tu fwÏgt; htßg Au. yt C{Ðtath yftje/Ctsv Gþr;yu fiN (fuN) ;hefu ’NtoÔgtu Au. yiN=yiN ythtb. (bnthtò ybhuL’h rmkD ;uble bnthtò-MxtEj:e yuN ythtb:e s - Ntml ajtJu Au.) yuÔþk vK fnuJtg Au. J¤e ;uytu bnthtò ntuJtlu je"u yLgtu mt:u ;tuAztE:e s Jt;tu fhu Au. btxu ;iN (;tuAztE) Nç’ vK lthtbtk òuzJtbtk ytÔgtu Au. yuÔþk fnuJtg Au fu, fuÃxl ybheL’h rmkDlu, yt åËkxKe Gþæ" D½þk s Cthu ;tu vzJtLþk s Au.